پشتون ها
-
معرفی قبایل پشتون – آفریدی
آفریدی یا آپْریدی، نام یک قبیله بزرگ پشتون در شمالغرب پاکستان است که شمار کمی از اعضای آن در افغانستان ساکن هستند. آفریدیها بخشی از گروه قبایل کرلانی را تشکیل میدهند. گمان میرود که نیای افسانهای آنان فردی به نام فریدون بوده است که از طریق مانی (یا مانای؟) و کودای (و همسر دومش) از نسل کرلان…
-
معرفی قبایل پشتون - مَروَت
قبیله مَروَت شاخهای از بخش لوحانی قبیله لودی است که عمدتاً در منطقه لکی مروت در ایالت خیبر پختونخوا یافت میشوند. گفته میشود که نسب آنان به نُوح و همسر اول او ماشیره(مشهور به شیری)میرسد. این قبیله به چهار زیرشاخه مُوسی خیل، تپی، نُونَ خیل و سالار تقسیم میشود. بر اساس کتاب مخزنافغانی(تألیف…
-
معرفی قبایل پشتون - گگیانی
قبیله گگیانی به شاخه خَشی (یا خَخَی) از پشتونهای سربَنی تعلق دارد. بنا بر روایات سنتی تبارشناسانه، خَشی فرزندِ شرخَبون، فرزندِ سربَن، فرزندِ قیس عبدالرشید بوده است. ازاینرو، نزدیکترین خویشاوندان آنان یوسفزیها و مَندانَرها به شمار میآیند. آخوند درویزه روایت میکند که ماخ، پسر دومِ خَشی…
-
معرفی قبایل پشتون - نیازی
قبیله نیازی از قبایل پشتونِ افغانستان مرکزی (خراسان) بهشمار میرود. قبایل کوچنشین افغانستان مرکزی غالباً به خلجهای ترک نسبت داده میشدند؛ کهنترین قبایل ترکتبار که از آسیای مرکزی مهاجرت کردند. بعدها این قبایل با مردم غور درآمیختند؛ مردمی که گفته میشد به نژاد سامی تعلق دارند و برخی تاریخنگاران…
-
معرفی قبایل پشتون- بخش پنجم
در مطالعات مردمشناختی و تاریخی شبهقاره، اصطلاح «پَتان» بهطور عام برای قبایلی بهکار رفته است که خاستگاه آنان افغانستان، شمال بلوچستان و ایالت خیبرپختونخوا بوده است. این اصطلاح در کاربرد رایج، هم قبایل افغان–پتان را در بر میگیرد و هم برخی از قبایل غیرپَتان را که بهواسطه همجواری جغرافیایی،…
-
تاریخ و فرهنگ قبیله ترین
معرفی قبایل پشتون- بخش چهارم
قبیله ترین که در منابع مختلف با صورتهای نوشتاری «ترین» و «تارین» نیز آمده است، یکی از قبایل مهم و شناختهشده پشتون بهشمار میرود که از شاخه سربانی پشتونها محسوب میشود.قبیله ترین در تاریخ پشتونها بهعنوان یکی از قبایل اثرگذار شناخته میشود که نقش آن در تحولات نظامی و سیاسی منطقه، بهویژه…
-
تاریخ و فرهنگ قبیله مُلّاگوری
معرفی قبایل پشتون – بخش سوم
قبیله مُلّاگوری(ملّاغوری) یکی از قبایل پشتون ساکن در مناطق مرزی پاکستان و افغانستان است که نام آن همواره در کنار گذرگاه خیبر، نواحی مومند و بخشهایی از ولایت ننگرهار افغانستان مطرح بوده است. این قبیله اگرچه از نظر جمعیتی در شمار قبایل بزرگ پشتون قرار نمیگیرد، اما از حیث موقعیت جغرافیایی، پیشینه…
-
تاریخ و فرهنگ قبیله یوسفزئی
معرفی قبایل پشتون - بخش دوم
خاستگاه کهن قبیله یوسفزئی و دیگر قبایل خاشی، مناطق روستایی قندهار در جنوب افغانستان بود. پس از دورهای کوچنشینی، آنان در نزدیکی قندهار ساکن شدند و مطابق عادت دیرینهشان، قلمرو را بهقید قرعه تقسیم کردند. پس از مدتی، خاشیها با ایجاد برشی در رودخانه ارغنداب، سهم همسایگان خود، تَـرینها، را…
-
قبیله مهمند؛ تاریخ، فرهنگ و حافظه مقاومت
معرفی قبایل پشتون
بخش اول: قبیله مهمند از قبایل سرشناس پشتون است که نقش برجستهای در تاریخ پشتونها ایفا نموده است. قلمرو اصلی این قبیله، منطقه مهمند در ایالت خیبر پختونخوا است، هرچند جوامعی از ایشان در بخشهایی از ناحیه پیشاور و نیز ولایت ننگرهار افغانستان سکونت دارند. براساس شجرهنامههای سنتی پشتونها، مهمند،…
-
ناشکفتگی زبان پشتو و پیامدهای آن بر توسعهی فکری و بحران سیاسی افغانستان
کاستی های زبان پشتو و پیامدهای آن در افغانستان
ناشکفتگی زبانی به وضعیتی اطلاق میشود که در آن، یک زبان بهدلیل محدودیتهای ساختاری، تاریخی، فرهنگی یا اجتماعی نتواند زبان تولید تفکر و فلسفه باشد.
-
افغانستان و منطقه در آستانهی گذار به ناسیونالیسم قومی میراث بریتانیا و نقشه ای که به بحران انجامید
هنگامی که خط قطار از دهلی تا چمن کشیده میشد، امیر عبدالرحمانخان آن را معادل فرو بردن کاردی در عضوی از بدن خود دانست. این نقل تاریخی، ثبتشده در مکاتبات با لندن، بیانگر عمق احساس تحقیر امیر در برابر سیاستهای استراتژیک بریتانیا بود.
-
افغانستان و منطقه در آستانهی گذار به ناسیونالیسم قومی میراث بریتانیا و نقشه ای که به بحران انجامید
افغانستان و منطقه در آستانهی گذار به ناسیونالیسم قومی
هنگامی که خط قطار از دهلی تا چمن کشیده میشد، امیر عبدالرحمانخان آن را معادل فرو بردن کاردی در عضوی از بدن خود دانست. این نقل تاریخی، ثبتشده در مکاتبات با لندن، بیانگر عمق احساس تحقیر امیر در برابر سیاستهای استراتژیک بریتانیا بود.
-
معرفی اشخاص مشهور پیشاور
اجمل ختک: شاعرو سیاستمدار نامدار پشتون
تاریخ معاصر جنوب آسیا آکنده از شخصیتهایی است که در عین حال که شاعر یا ادیب بودند، در عرصه سیاست و اجتماع نیز نقشی محوری ایفا کردند. یکی از این چهرههای کمنظیر اجمل خان ختک است؛ شخصیتی که هم در میدان شعر و ادبیات پشتو و اشعار پشتو تحت تاثیر زبان فارسی قرار گرفته و هم در سپهر سیاست پاکستان…
-
معمای افغانستان
همسایگی پرخطر
در فراز و نشیبِ هفتاد سالهٔ روابط پرتنش میان پاکستان و افغانستان، تاریخ بارها گواهی داده است که همسایگی لزوماً به معنای همدلی نیست. از فقیر ایپی تا طالبان امروز، از شعار دین تا ادعای قومگرایی، مسیر روابط دو کشور همواره در میان سوءظن، رقابت و مصلحتجویی در نوسان بوده است. اکنون که سایهٔ جنگ…
-
راه کابل
راه کابل چگونه بسته شود؟
در پیشاور، منطقهای بسیار وسیع به نام حیاتآباد وجود دارد. نام حیاتآباد ما را به یاد حیات خان شیرپاو(فقید) میاندازد که از فرمانداران ایالت خیبر پختونخوا بود. افزون بر این، در نوشهره ایستگاه راهآهنی به نام حیات شیرپاو، در لاهور پلی به نام پلِ شیرپاو و نیز چندین مؤسسه آموزشی به نام او تأسیس…
-
چرا ما ملت نشدیم؟
یکی از پرسشهای اساسی در تاریخ معاصر افغانستان این است که چرا ما هیچگاه نتوانستیم به یک ملت واحد تبدیل شویم.
-
منطقه روی تیغ: تاجیکان و ظهور رادیکالیسم فارسی
تاجیکان و ظهور رادیکالیسم فارسی
منظور از تاجیکان در این نوشته، همان تعریفی است که «ریچارد فولتز» نویسندهی کتاب «تاجیکان، ایرانیان شرقی» دارد.
-
هویت فرهنگی و قوممداری در افغانستان
فرهنگ هر ملت، در ساحت خود، دارای یکسری ارزشهای منحصر به فرد است و شناخت یک فرهنگ و هویت آن، از مسیر شناخت همین ارزشهای مرتبط به فرهنگ میگذرد.
-
رمضان و سنتهای پشتون
رمضان المبارک در جهان اسلام ماه مقدس و سرشار از معنویت است که فرصتی برای روزهداری، عبادات و ترویج نیکیها فراهم میآورد. در فرهنگ پشتون، این ماه با ارادت و اشتیاقی وافر گرامی داشته میشود. طی این ایام، مهماننوازی سنتی، عبادات جمعی و تهیه غذاهای ویژه از جلوههای بارز این فرهنگ محسوب میشود.…
-
کودکیهای از دست رفته: تأثیر روانی افراطگرایی بر کودکان پشتون
تأثیر روانی افراطگرایی بر کودکان پشتون بحرانی خاموش است که نیاز به توجه فوری دارد. سرمایهگذاری در سلامت روانی، آموزش و فرصتهای این کودکان نه تنها یک ضرورت انسانی، بلکه یک الزام استراتژیک برای صلح و ثبات بلندمدت است.
-
هنرپیشگان پشتون سینمای پاکستان و هند
بازیگران پشتون سینمای پاکستان و هند نقش بسیار مهمی در صنعت فیلمسازی هر دو کشور دارند. این بازیگران علاوه بر هنرنمایی خود، به دلیل پیشینه فرهنگی و زبانیشان در صنعت سینما شناخته شدهاند.
-
اقوام ساکن در افغانستان
افغانستان کشوری است دارای گروههای قومی متعدد که برخی از اقوام آن، هنوز ناشناخته هستند. البته مردم شناسان در این اواخر تلاشهای فراوان نمودند و پیشرفت های خوبی در این حاصل شده است. از جمله مردم شناسان «اروین، اورال» و همکارانش هستند که 55 قوم را در افغانستان شناسایی کردهاند.
-
از کوی سینما تا قلههای عرفان(حمزه بابا شینواری)
حمزه شینواری؛ از کوی سینما تا قلههای عرفان
ارسطوی پشتو، پدر غزل و رئیس المتغزلین، امیر حمزه خان شینواری، در میان پشتونهای ساکن پاکستان و افغانستان، بهعنوان یکی از شاعران بزرگ، ادیبان، صوفیان، فلاسفه، روانشناسان، منتقدان، داستاننویسان، نمایشنامهنویسان، مقالهنویسان، مقالهپردازان، مترجمان، نامهنگاران، اندیشمندان، رماننویسان، سفرنامهنو…
-
سنت اصیل دستاربندی در فرهنگ پشتون
دستار(عمامه) جزئی مهم و رنگی زیبا از فرهنگ پشتون هاست. به عمامه، دستار، شمله، پگ، پگری، عمامه، منداسه، سرپوش و سرپیچ نیز گفته میشود. واژهی دستار از زبان فارسی است، اما در زبان پشتو با تلفظ "دُستار" (با ضمه) ادا میشود. چون دستار بر سر بسته میشود، آن را پیشوای لباس میدانند. عمامه نهتنها…
-
پشتون والی و زنان پشتون
بیشتر مورخان براین باورند که پشتونها ــ مردمانی که با وجود تقسیمات جغرافیایی در دورههای مختلف، تاریخ و میراث مشترک چند هزار ساله دارند ــ بهعنوان یک هویّت فرهنگی، وحدت خود را حفظ کردهاند
-
زمینه ها و فرصت های حضور ایران در سینمای پشتو
سینمای ایالت خیبرپختونخوا که عمدتاً به عنوان "سینمای پشتو" شناخته میشود، بخش مهمی از فرهنگ و هنر این ایالت و کشور پاکستان است.
-
خوشحال خان ختک شاعر حماسه سرا و فردوسی پشتون ها
در کنار دیگر اشتراکات فرهنگی ایران و پاکستان، ادبیات زبان فارسی و پشتو، بهعنوان دو زبان مهم و تاریخی در منطقه، تأثیرات گستردهای بر یکدیگر داشتهاند. در این میان، دو شاعر بزرگ، خوشحال خان ختک از ایالت خیبرپختونخوا پاکستان و حکیم ابوالقاسم فردوسی از ایران، جایگاه ویژهای در تاریخ ادبیات دارند.
-
تبار شناسی قوم پشتون(نژادآریایی یا از قوم بنی اسراییل؟)
تبار شناسی قوم پشتون
پشتون یک قوم باستانی است که قرن هاست در منطقه میان بر هند و خراسان ساکن است. این ملت افغان با نام های پختون، پشتون، پتهان و افغان شناخته می شود. تاریخ قوم پشتون نیز مانند بسیاری از دیگر اقوام به یک معمای تاریخی تبدیل شده است. در دوره های مختلف، مورخان، محققان، اندیشمندان و متخصصان انسان شناسی…
-
100 گنجینه از میراث فرهنگی ناملموس بلوچستان
بلوچستان سرزمینی است غنی از فرهنگ، جایی که قبایل بلوچ، پشتون و هزاره هر یک رسوم، غذاها، هنرها و بازیهای خاص خود را دارند ولی آنگونه که باید در سطح جهان معرفی می شد، نشده است. درخصوص شبیر احمد کاکر معاون پیشین مدیرکل در اداره فرهنگ و آرشیوهای بلوچستان و یکی از معدود کارمندان فعلی دولت با انتشارکتابی…
-
سنت ازدواج در قوم پشتون
ازدواج؛ سنت نیکویی است که باعث تکمیل شدن دین و آرامش زن و مرد در کنار هم دیگر می شود. عفت، پاکدامنی، دوری از انحرافات و تداوم نسل را درپی دارد؛ از این رو در دین مقدس اسلام ازدواج اهمیت به سزایی دارد.