من اغلب به دوستانم گفته‌ام که برای گردشگری و تفریح، اصلاً نیازی به رفتن به جاهای دوردست نیست. شما می‌توانید با بودجه کم و در زمان کوتاه، بهترین سفر را تجربه کنید و اگر با گروهی از دوستان همراه باشید، این سفر حتی ارزان‌تر هم خواهد شد.

در ماه سپتامبر، من سه روز وقت داشتم و دو شهر پیش رو؛ بنابراین تصمیم گرفتم یک روز را در گوجرانواله و دو روز را در حومه اسلام‌آباد و راولپندی سپری کنم. این بار منطقه ‏«‏پنج پیر‏»‏ را برای سفر انتخاب کردم و آقایان عمران احسان و تنویر ملک، همسفران من در این مسیر بودند.

ما از راولپندی وسایل کمپینگ و مواد غذایی را در یک خودروی سوزوکی مهران بارگیری کردیم و حرکت خود را به سمت کهوته و پنج پیر آغاز نمودیم. تنها اشتباهی که مرتکب شدیم این بود که فراموش کردیم کپسول گاز خود را پر کنیم و در ادامه مسیر نیز هیچ‌جا گاز پیدا نشد، اما خداوند پاک برای این مشکل نیز راه حلی قرار داده بود. بگذریم.

پنج پیر در دهستان ‏«‏نَره‏»‏، از توابع بخش کهوته در شهرستان راولپندی واقع شده است. این منطقه در فاصله تقریبی ۷۰ کیلومتری از پایتخت (اسلام‌آباد) و ۶۵ کیلومتری از راولپندی، در سمت شرق و بر روی مرز میان ایالت پنجاب و آزاد کشمیر قرار دارد.

ارتفاع این منطقه از سطح دریا حدود ۶۱۰۰ فوت (نزدیک به ۱۸۵۰ متر) است و به همین دلیل، منطقه‌ای بسیار خوش‌آب‌وهوا و باطراوت محسوب می‌شود که جاذبه‌های زیادی برای یک روح آزاد و ماجراجو دارد.

یک جاده بسیار عالی و آسفالت از راولپندی به کهوته و از کهوته از طریق دهستان نره به پنج پیر وجود دارد. این منطقه کاملاً امن و آرام است و شما می‌توانید همراه با خانواده نیز به آنجا سفر کنید.

ما در کهوته در یک رستوران عالی (هتل حسن لاهوری) صبحانه خوردیم که طعم و کیفیت غذاهایش بسیار بالا بود. سپس از مسیرهای زیبا، سرسبز و پرپیچ‌وخم عبور کردیم و ظرف مدت دو ساعت به مقصد رسیدیم.

به محض رسیدن به پنج پیر، در ابتدای مسیر یک غذاخوری محلی وجود دارد که چای، آب، صبحانه، غذا و دیگر اقلام ضروری را عرضه می‌کند.

در مقابل این غذاخوری، یک پارکینگ خودرو نیز وجود دارد که کارکنان رستوران از آن مراقبت می‌کنند. ما برای امنیت و پارک یک‌شبه خودروی خود، مبلغ ۵۰۰ روپیه به آن‌ها پرداخت کردیم. البته اگر فقط برای چند ساعت به آنجا می‌روید، نیازی به پرداخت هزینه نیست.

پس از پارک خودرو و کمی پیاده‌روی و جنگل‌نوردی سبک (که بسیار آسان است)، به بخش بالایی پنج پیر می‌رسید؛ جایی که یک جنگل زیبا و نسبتاً بکر به همراه صخره‌های مشهور پنج پیر در آن قرار دارد. از این مکان می‌توان زیباترین چشم‌انداز غروب آفتاب را تماشا کرد.

شما می‌توانید در این مکان از صبح تا غروب وقت بگذرانید و یا به کمپینگ بپردازید. از آنجا که ما چادر و وسایل لازم را همراه خود برده بودیم، طبیعت تماشای آسمان شب و کهکشان را به ما هدیه داد که تجربه‌ای وصف‌ناپذیر بود.

در این نزدیکی هیچ منبع آبی وجود ندارد، بنابراین حتماً آب مورد نیاز خود را همراه داشته باشید. البته چون هوا خیلی گرم نیست، به آب زیادی نیاز پیدا نخواهید کرد.

با توجه به اینکه وقت ما کم و کارهایمان زیاد بود، ما بریانی آماده و میوه همراه خود برده بودیم که این کار هم باعث صرفه‌جویی در وقت شد و هم زباله‌ای در طبیعت به جا نماند. اگر قصد آشپزی دارید، حتماً کپسول گاز ببرید، در غیر این صورت اجاق‌های سنگی محلی در آنجا موجود است؛ بپزید، بخورید و زباله‌های خود را جمع کرده و بازگردید.

در این منطقه امکانات سرویس بهداشتی وجود ندارد و باید از طبیعت کمک گرفت! اما کمی جلوتر، در کنار تنها هتل آنجا، سرویس‌های بهداشتی کوچکی ساخته شده است که می‌توانید با پرداخت هزینه از آن‌ها استفاده کنید.

آن‌ها همچنین دو اتاق اقامتی تازه‌ساز نیز دارند که البته کیفیت چندان بالایی ندارند؛ بنابراین به نظر من اگر می‌خواهید با دوستان خود بروید، کمپینگ گزینه بهتری است و اگر قصد دارید با خانواده سفر کنید، بهتر است صبح بروید و عصر بازگردید.

در این مکان علاوه بر عکاسی، کمپینگ، بازی‌های دسته‌جمعی و کوه‌پیمایی، می‌توانید از تماشای کهکشان و ابرها نیز لذت ببرید.

در پنج پیر از چه جاهایی دیدن کنیم؟

در این منطقه جاهای دیدنی زیادی در نزدیکی هم قرار دارند که از آن جمله می‌توان به آبشار نره، محوطه دید باز، آبشار کهوئیان، آبشار سور، زیارتگاه پنج پیر، صخره‌های پنج پیر، جنگل و مجموعه تاریخی ‏«‏باغ جوگیان‏»‏ اشاره کرد.

اگرچه در پنج پیر و اطراف آن دره‌ها و آبشارهای پنهان زیادی وجود دارد، اما در اینجا به تفصیل به چند مکان مهم اشاره می‌کنم.

یادبود لانس نایک محفوظ شهید

مزار ‏«‏لانس نایک محمد محفوظ شهید‏»‏ در زادگاهش، روستای ‏«‏پیند ملکان‏»‏ (که اکنون نام آن به محفوظ‌آباد تغییر یافته) در اسلام‌آباد و در نزدیکی خانه آن‌ها واقع شده است. در کنار مزار این شهید، قبر مادرش نیز قرار دارد.

محمد محفوظ اعوان شهید در ۲۵ اکتبر ۱۹۴۴ در روستای پند ملکان متولد شد و در ۲۵ اکتبر ۱۹۶۲ به ارتش پاک پیوست. او در جریان جنگ سال ۱۹۷۱ در محور ‏«‏واگه-اتاری‏»‏ مستقر بود.

در ۱۶ دسامبر ۱۹۷۱، هنگامی که اعلام آتش‌بس شد، ارتش پاکستان عملیات خود را متوقف کرد؛ اما دشمن از این فرصت سوءاستفاده نمود و در شب هفدهم و هجدهم دسامبر، حمله سنگینی را برای بازپس‌گیری منطقه ‏«‏پل کنجری‏»‏ (که در تصرف ارتش پاکستان بود) آغاز کرد.

دسته شماره سه که لانس نایک محمد محفوظ در آن حضور داشت، به عنوان نیروی پیشرو در خط مقدم بود و با آتش سنگین سلاح‌های خودکار دشمن مواجه شد. محفوظ شهید با شجاعت و دلیری تمام جنگید و با وجود اینکه بر اثر گلوله‌باران دشمن به‌شدت زخمی شده بود، در حالی که سلاحی به همراه نداشت، وارد سنگر دشمن شد و سرباز هندی را به چنگ آورد. او در ۱۷ دسامبر به شهادت رسید، در حالی که حتی پس از مرگ نیز گردن دشمن در میان دستان آهنین او فشرده می‌شد.

او با شجاعت بی‌نظیری با دشمن مقابله کرد و به پاس این فداکاری، در ۲۳ مارس ۱۹۷۲، ذوالفقار علی بوتو، نخست‌وزیر وقت پاکستان، بالاترین نشان نظامی کشور یعنی ‏«‏نشان حیدر‏»‏ را به این شهید اعطا کرد که توسط پدرش دریافت شد.

مسجد جامع چونتره سوداگران

در جاده کهوته-لهترار، پس از روستای پیند ملکان، روستایی به نام ‏«‏چونتره سوداگران‏»‏ قرار دارد که در گوشه‌ای از آن یک مسجد قدیمی واقع شده است.

این همان ‏«‏مسجد جامع چونتره سوداگران‏»‏ است که تنها دو گنبد دارد. در وسط تالار مرکزی آن، آرامگاه ‏«‏مرزا سکندر خان‏»‏ معروف به ‏«‏سوداگر‏»‏ قرار گرفته که احتمالاً از شخصیت‌های برجسته و مهم این منطقه بوده است. همچنین در اتاق داخلی مسجد، می‌توان هنر دیرینه و اصیل فرسکو (نقاشی دیواری) را تماشا کرد.

مجموعه باغ جوگیان

باغ جوگیان در حومه روستایی اسلام‌آباد و در کرانه رودخانه ‏«‏سوان‏»‏  واقع شده است؛ جایی که در سوی دیگر آن، قلعه معروف ‏«‏پهر واله‏»‏ متعلق به قوم ‏«‏گکهر‏»‏ قرار دارد. باغ جوگیان در محدوده اسلام‌آباد و قلعه پهر واله در محدوده راولپندی قرار می‌گیرند. بر اساس منابع تاریخی، این منطقه محلِ عبادات روحی، اقامت و چله‌نشینیِ ‏«‏جوگی‌های نات‏»‏ (مرتاضان و صوفیان هندو) بوده است. از آثار تاریخی موجود در این مکان می‌توان به ‏«‏مسجد مای قمرو‏»‏، ‏«‏آرامگاه سلطان مقرب خان گکهر‏»‏ و ‏«‏قبرستان قدیمی گکهرها‏»‏ اشاره کرد. دو بنای نخست، از سوی پاکستان در فهرست موقت میراث جهانی یونسکو قرار گرفته‌اند.

مسجد مایی قمرو

مسجد مای قمرو که در این مکان قرار دارد، از قدیمی‌ترین بناهای اسلامی منطقه به شمار می‌رود. بر اساس اطلاعات رسمی اخیر، با توجه به اهمیت تاریخی و فرهنگی این مسجد، به بازسازی و حفاظت از آن توجه ویژه‌ای شده است. این مسجد ساده که از سه گنبد و محراب‌های زیبا تشکیل شده، پیش از این در میان بوته‌های خودرو و گیاهان شاهدانه محصور شده بود؛ اما اکنون پاک‌سازی، مرمت و بندکشی شده و قبرستان مجاور آن نیز تمیز گشته است، به طوری که این مسجد اکنون از دور دست‌ها به خوبی دیده می‌شود.

آرامگاه سلطان مقرب خان

در ضلع شمالی باغ جوگیان، آرامگاه ‏«‏سلطان مقرب خان گکهر‏»‏ قرار دارد. مقرب خان گکهر، فرمانده نظامی مسلمانِ پنجابی و رئیس قبیله گکهر بود که از سال ۱۷۳۹ تا ۱۷۶۷ میلادی به عنوان سلطان منطقه ‏«‏پوتهوهار‏»‏ فرمانروایی کرد. از او به عنوان آخرین پادشاه مستقل پوتهوهار نیز یاد می‌شود. او شهر ‏«‏گجرات‏»‏ (در پنجاب) را فتح کرد و آن را پایتخت خود قرار داد که تا سال ۱۷۶۵ تحت حاکمیت او بود و پس از آن توسط سیک‌ها فتح شد. سپس پسرانش مناطق پهر واله و ‏«‏دان گلی‏»‏ را پایتخت خود ساختند. آرامگاه هشت‌ضلعی او به همراه یک درخت کهنسال در این مکان قابل مشاهده است.

قلعه پهر واله

قلعه پهر واله یکی از قلعه‌های تاریخی منطقه پوتهوهار است که در ۲۷ کیلومتری شرق راولپندی و ۱۷ کیلومتری بزرگراه اسلام‌آباد، در نزدیکی جاده کهوته-لهترار واقع شده است. این قلعه به دلیل موقعیت طبیعی خود که از یک سو توسط کوه‌های هیمالیا و از سوی دیگر توسط رودخانه سوان احاطه شده، همواره به عنوان یک پاسگاه کوهستانی امن مورد استفاده قرار می‌گرفته است. این دژ در روزگاری پایتخت امپراتوری گکهرها بود و در بازه زمانی ۱۰۰۸ تا ۱۰۱۲ میلادی توسط یکی از سرداران گکهر ساخته شد. این قلعه که بیش از ۴۵۰ کانال (واحد مساحت محلی) وسعت دارد، با دیدگاه کاملاً دفاعی ساخته شده است؛ چرا که دیوار دفاعی آن بر روی کوه‌ها قرار دارد و به عنوان پاسگاه دفاعی طبیعی پوتهوهار شناخته می‌شد که فتح آن برای هر مهاجمی حیاتی بود.

آبشار نورآباد

آبشار نورآباد (آبشار نَره) در نزدیکی کهوته و در منطقه صخره‌های پنج پیر واقع شده است. این آبشار مکانی بسیار زیبا و آرام است که دسترسی به آن بسیار آسان بوده و نیازی به کوهنوردی طولانی یا سخت ندارد، چرا که در نزدیکی جاده اصلی قرار گرفته است. ورود به این مکان کاملاً رایگان و ۲۴ ساعته باز است. در بالای جاده، یک مغازه مواد غذایی و بساط کباب (باربیکیو) نیز دایر است. این مکان در روزهای آخر هفته و تعطیلات رسمی بسیار شلوغ می‌شود، بنابراین بهتر است در روزهای وسط هفته از آن بازدید کنید.

صخره‌های پنج پیر

صخره‌های پنج پیر هنوز در زمره مقاصد گردشگری پاکستان است که به طور گسترده کشف و شناخته نشده‌اند؛ و همین ناشناخته بودن نسبی، آن را جذاب‌تر و اسرارآمیزتر جلوه می‌دهد. این صخره‌ها در منطقه کوهستانی شرق اضلاع راولپندی و در بلندترین بخش از رشته‌کوه ‏«‏دنوئی‏»‏ واقع شده‌اند که ارتفاع آن‌ها بر اساس منابع مختلف به حدود ۱۸۰۰ متر (نزدیک به ۵۹۰۰ فوت) می‌رسد. ویژگی خاص این مکان، صخره‌های وسیع طبیعی، جنگل‌های انبوه کاج، چشمه‌های کوهستانی، آبشارها و چشم‌اندازهای دوردست دره‌هاست. نام این مکان نشان می‌دهد که پنج پیر (عارف) در اینجا اقامت یا گوشه‌نشینی کرده‌اند؛ به همین دلیل به این نام خوانده می‌شود. بر روی این صخره‌ها لوحی به نشانه چله‌نشینی ‏«‏حضرت شاه شمس‏»‏ نیز نصب شده است و مزار پنج پیر نیز در نزدیکی همین صخره‌ها در ارتفاعی بالاتر قرار دارد. فاصله این مکانِ زیبا و پر از ماجراجویی از اسلام‌آباد حدود ۷۰ کیلومتر است. بخش پایانی جاده نسبتاً دشوار و کوهستانی است، بنابراین بهتر است قبل از حرکت، از وضعیت آب و هوا و شرایط مسیر محلی آگاه شوید.

این بود احوال سفر به پنج پیر، جایی که ما شبی به‌یادماندنی را در زیر سایه ستارگان و در هوای خنک کوهستان سپری کردیم. اما شرح مفصل باغ جوگیان و قلعه پهر واله همچنان به عنوان یک بدهی بر عهده من باقی ماند (در آینده به آن خواهم پرداخت).

نویسنده: دکتر سید محمد عظیم شاه بخاری

https://www.express.pk/story/2837619/expressnews-panjpeer-pakistan-tourism-2837619#google_vignette