جامعه و فرهنگ

نگاهی به زندگی و آثار ترانه سرای هندی اهل راولپندی

آنند بخشی که در شهر راولپندیِ پاکستان چشم به جهان گشود، پس از تقسیم شبه‌قاره به هند مهاجرت کرد. با ورود به جوانی به ارتش پیوست، اما علاقه به نوشتن از همان آغاز در وجودش ریشه داشت. هرگاه پیش از پخش ترانه‌ای از رادیو، نام شاعر آن اعلام می‌شد، در دل آنند بخشی نیز این آرزو شکل می‌گرفت که روزی نام…

صادق سرمد ؛ شاعر پیوند دهنده ایران و پاکستان

در سال ۱۹۵۰ میلادی به‌عنوان ملک‌الشعراء به دعوت پاکستان به این کشور سفر کرد و در طی این سفر، که با پذیرایی گرم مقامات و محافل ادبی پاکستان همراه بود، اشعاری سرود که در تجدید و تحکیم روابط ادبی ایران و پاکستان فصلی تازه گشود.

"دارمندرا" قهرمان جاودانه‌ی شعله و ابرمرد بالیوود

دارمندرا؛ قهرمان جاودانه‌ی فیلم شعله دارمندرا دئول، اسطوره‌ی بی‌بدیل سینمای هند و مشهور به «ابرمرد بالیوود» و «هی‌من سینمای هند»، در ۸ دسامبر ۱۹۳۵ در ایالت پنجاب چشم به جهان گشود و در ۲۴ نوامبر ۲۰۲۵ در سن ۸۹ سالگی در بمبئی درگذشت. او یکی از نمادین‌ترین و پرکارترین بازیگران تاریخ سینمای هند…

اقبال حسین: نقاشِ حقیقتِ عریان

حسین در آثارش از ارائه «تفسیر اخلاقی» پرهیز می‌کرد. نگاه او "Unsentimental" (عاری از احساسات‌گرایی) و "Uncompromising" (سازش‌ناپذیر) بود. او معتقد بود که حقیقتِ عریانِ رنج، خود به تنهایی دارای شکوهی است که نیاز به تزیین ندارد.

پژوهشی درباره زندگی نامه، شرح احوال و آثار آفرین لاهوری

آفرین به خاطر توانایی در خیال‌پردازی ادبی، آفرینش مضمون‌های نو، و ترکیب عارفانهٔ عشق و حقیقت شناخته می‌شود، و آثارش در منابع ادبی نظیر تاریخ‌های ادبی شبه‌قاره، تذکره‌ها و فهرست نسخه‌های خطی، همواره مورد استناد قرار گرفته‌اند.

زندگی و اشعار حکیم عینی

حکیم عینی تحصیلات ابتدایی خود را در مکتب‌های قدیم آغاز کرد و در همان دوران به فراگیری قرآن کریم، حدیث شریف، صرف و نحو زبان عربی، و نیز زبان، تاریخ و ادب فارسی پرداخت.

زندگی و آثار اشرف علی تهانوی

اشرف علی، دانشمندی دینی، صوفی، واعظ و نویسنده‌ای برجسته بود و آثار فراوانی در موضوعات مختلف از جمله تفسیر، حدیث، منطق، کلام، عقاید و تصوف از خود به یادگار گذاشت. وی از شیفتگان مولوی بود و در مجالس وعظ خود از ابیات مثنوی معنوی فراوان بهره می‌برد. بیشتر آثار او به زبان اردو نگاشته شده است.

مینا کوماری ملکه تراژدی سینمای هند هنرپیشه زن سینمای بالیوود

ملکه تراژدی سینمای بالیوود

مینا کوماری (متولد ۱ آگوست ۱۹۳۳، وفات ۳۱ مارس ۱۹۷۲) بازیگر و شاعر هندی است که با عنوان «ملکه تراژدی» شناخته می‌شود. وی یکی از بهترین و بزرگترین بازیگران زن تاریخ سینمای هند محسوب می‌شود که در طول ۳۳ سال فعالیت حرفه‌ای خود، از کودکی تا بزرگسالی، در بیش از ۹۰ فیلم ایفای نقش نمود. مینا کوماری…

ریشه ایرانی شخصیت های شبه قاره

نگاهی به زندگی و آثار سید خیرالدین ابوالمعالی کرمانی لاهوری (۹۶۰–۱۰۲۴ ق)

خاندان ابوالمعالی اصالتاً از کرمان بودند. در آغاز قرن دهم هجری به هند کوچ کردند و در پنجاب مستقر شدند. این خاندان با طریقت قادریه ارتباطی عمیق داشت و چند نسل در عرفان و حدیث فعال بودند. ابوالمعالی از نخستین شاعرانی است که شطحیات عرفانی را در شعر فارسی لاهور رواج داد.

معرفی شخصیت ها

نگاهی به زندگی و آثار سید ابوالقاسم رضوی قمی لاهوری (۱۲۴۹ ـ ۱۳۲۴ ق)

ابوالقاسم بن حسین بن نقی رضوی تقوی لاهوری، فقیه، متکلم و مفسر ایرانی‌الاصل و شیعی‌مذهب هندی بود. وی، از سادات حسینی و از خاندان‌های علمی–بازرگانی مهاجر از ایران به شبه‌قاره بود. جد چهارم او، سید حسین قمی، از قم به کشمیر مهاجرت کرد و در آنجا به تجارت پرداخت. این سنت تا چند نسل ادامه یافت و پدرش…

عزیز میان — شکوهِ قوالی در سرزمین ایران

آخرین برنامه عزیز میاں در شهر قم برگزار شد؛ برنامه‌ای که واپسین اجرای زندگی او بود. پس از زیارت حرم حضرت معصومه، با چشمانی اشک‌بار دعا کرد و سپس قوالی اجرا نمود. هنگام ذکر مظلومان کربلا، خود و تمام حاضران به گریه افتادند. با وجود بیماری شدید، با خشوع کامل منقبت خواند. وقتی این بیت را خواند،…

برگزاری سی و یکمین درگذشت شاعره برجسته زبان اردو، زبان ملی پاکستان

پروین شاکر شاعره برجسته پاکستان

پروین شاکر زن شاعر پاکستانی و کارمند دولت پاکستان بوده است. وی به خاطر اشعارش که به ادبیات اردو جلوه ‌ای فمینیستی بخشید، شناخته می ‌شود. از زمان مرگ او در جوانی در یک تصادف جاده ‌ای، «جشنواره ادبیات اردو پروین شاکر» هر ساله در شهر اسلام ‌آباد در پاکستان به یاد او برگزار می ‌شود. پروین شاکر…

محمد رفیع؛ خواننده مشهور و تأثیرگذار هند

محمد رفیع (۲۴ دسامبر ۱۹۲۴ – ۳۱ ژوئیه ۱۹۸۰) یکی از نامدارترین و محبوب‌ترین خوانندگان موسیقی پاپ هند به‌شمار می‌رفت. افزون بر این، او به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین و تأثیرگذارترین خوانندگان تاریخ موسیقی در شبه‌قاره هند شناخته می‌شود. این هنرمند برجسته به‌ویژه به‌دلیل توانایی شگفت‌انگیزش در تطبیق…

محمود طرزی؛ پدر روزنامه نگاری افغانستان

مَحمود طرزی، روزنامه‌نگار، سیاست‌مدار و روشنفکر افغان است که در سال ۱۹۱۱ نخستین روزنامه افغانستان را به همراه گروهی از روشنفکران پیشکسوت افغانستان، بنیان گذارد. از این رو از او به عنوان «پدر خبرنگاری افغانستان» یاد می‌شود. طرزی روزنامه‌نگاری خود را در روزنامه سراج‌الاخبار، آغاز کرد.

فیض احمد فیض: شاعر برجسته پاکستان

او از مهم‌ترین شاعران معاصر اردو است که توانست میان سنت و نوآوری، و میان رمانتیسم و رئالیسم، پیوندی بدیع برقرار کند۔ قدرت تصویرسازی، زبان موسیقایی و عمق احساس، جایگاه او را در تاریخ شعر اردو ماندگار ساخته است۔

ذکر شاعر نامدار زبان فارسی، بیدل

زمانهٔ بیدل دورهٔ اقتدار مغولان بر شبه‌قاره بود؛ هنگامی که زبان فارسی در اوج شوکت و اعتبار قرار داشت و اردو هنوز در گهوارهٔ کودکی بود. دیوان بیدل در ادبیات فارسی در کنار گلستان سعدی، مثنوی معنوی و دیوان حافظ جایگاهی بلند دارد.

آشنایی با پژوهشگران زبان و ادبیات فارسی در پاکستان

نگاهی به زندگی و آثار ظهورالدین احمد

دکتر ظهورالدین احمد (۲۰۱۴–۱۹۱۴) از برجسته‌ترین و معتبرترین پژوهشگران بین‌المللی زبان و ادبیات فارسی در پاکستان به شمار می‌رود. گسترهٔ کارنامهٔ علمی او از نگارش و تصحیح نسخه‌های خطی گرفته تا تألیف ده‌ها کتاب در زبان‌های فارسی، اردو و انگلیسی را دربرمی‌گیرد. شاهکار عظیم او، مجموعهٔ شش‌جلدی ’’ادبیات…

داداصاحب پالکه؛ پدر سینمای هند و سازنده نخستین فیلم بلند

دوندیراج گوویند پالکه (۳۰ آوریل ۱۸۷۰ – ۱۶ فوریه ۱۹۴۴) که با نام داداصاحب پالکه شناخته می‌شود، تهیه‌کننده، کارگردان و فیلمنامه‌نویس برجسته هندی بود که از او با عنوان «پدر سینمای هند» یاد می‌شود. اولین فیلم وی، راجا هاریشچاندرا (۱۹۱۳)، نخستین فیلم بلند به زبان هندی و اولین اثر اسطوره‌ای سینمای…

معرفی علمای مشهور پاکستان

علامه عبدالعلی هروی طهرانی؛عالِمی فراتر از مرزها

علامه شیخ عبدالعلی هروی طهرانی( 1341-1277قمری) فرزند شیخ احمد، یکی از چهره‌های علمی ـ معنوی برجسته در دنیای اسلام ابتدای قرن بیستم است که فعالیت وی بین مرزهای جغرافیایی خراسان (هرات)، ایران و شبه‌قاره گسترده شد. او به‌واسطه ترکیبِ جامعی از علوم نصیّ و عرفانی و نیز مهارت‌های زبانی و آموزشی،…

ماهتاب هندی و رد پای فارسی؛ میراث ادبی باچپایی

آمبیکا پراساد باچپایی (واجپایی) استاد زبان هندی، نویسنده، سردبیر و محقق برجسته هندی بود که در تاریخ 30 دسامبر 1880 در شهر کانپور، ایالت اوتار پرادش متولد شد. تحصیلات ابتدایی خود را در کانپور گذراند و سپس به دلیل علاقه فراوان به زبان هندی، در این رشته ادامه تحصیل داد. پس از فارغ‌التحصیلی، سردبیری…

معرفی مفتی رضوی و جمعیت علمای سریلانکا

ACJU در سال ۱۹۲۴ تأسیس شده است، یعنی پیش از استقلال سریلانکا، و نماینده عالی علمای اسلامی این کشور است. این نهاد به صورت رسمی در سال ۲۰۰۰ توسط قانون پارلمانی سریلانکا به رسمیت شناخته شده است. مفتی رضوی در زمینه فقه اسلامی تخصص دارد (اسلامی‌حقوق) و به عنوان یک فقیه برجسته شناخته می‌شود.  او…

زندگی کبیر بیدی، بازیگر لاهوری سینمای جهان

با تقسیم هند در سال ۱۹۴۷، خانوادهٔ بیدی به کشمیر رفتند. بخشی از کودکی کبیر در آنجا گذشت، سپس خانواده راهی هند شد. کبیر در مدرسهٔ «آنتی گاوبا» ثبت‌نام شد، جایی که با پسران ایندیرا گاندھی، راجیو و سانجای، دوستی پیدا کرد. مدتی در DPS، سپس در کالج مشهور «شروود» در نینی‌تال، و سرانجام در کالج معتبر…

بیگم شائسته اکرام الله (۲۰۰۰–۱۹۱۵):

زن مسلمان پیشگام و مبارز راه آزادی پاکستان

در سال ۱۹۴۵، دولت بریتانیا از او دعوت کرد تا نماینده هند در کنفرانس روابط اقیانوس آرام باشد، اما محمد علی جناح از او خواست تا این پیشنهاد را رد کرده و به عنوان نماینده "مسلم لیگ" سخنرانی کند. این درخواست شخصی از سوی جناح، آغاز ورود رسمی او به دنیای سیاست تحت پرچم لیگ بود.

سمینه بیگ: ابرزنِ کوهنورد پاکستان

نخستین دستاورد جهانی بزرگ او در سال ۲۰۱۳ رقم خورد؛ زمانی‌که به‌عنوان جوان‌ترین زن پاکستانی موفق به فتح اورست ــ بلندترین کوه جهان ــ شد.

پیر محمد کرم‌شاه الازهری: دانشمند، فقیه و روشنایی امت

پیر محمد کرم‌شاه الازهری، مشهور به لقب افتخاری «ضیاءالامت»، از برجسته‌ترین علمای دین، فقها و اولیای صوفی قرن بیستم در شبه‌قارهٔ هند به‌شمار می‌رود. میراث چندوجهی او ــ از دانش دینی و قضاوت شرعی گرفته تا ارشاد معنوی و اصلاحات آموزشی ــ همچنان بر چشم‌انداز فکری و روحی پاکستان و جهان اسلام تأثیری…

ساویتریبای فوله؛ نخستین زن معلم هندو در نظام آموزشی نوین هند

خانم ساویتریبای فوله (۱۸۳۱–۱۸۹۷) فعال اجتماعی، آموزگار و شاعر پیشگام هندو بود که از حقوق زنان و آموزش آنان در هند دفاع کرد. او در سال ۱۸۴۸، همراه با همسرش جیوتیرائو فوله، نخستین مدرسه دخترانه هند را بنیان نهاد. تلاش‌های او در زمینه مبارزه با تبعیض طبقاتی، ازدواج کودکان و رسم غیرانسانی ساتی…

معرفی اشخاص مشهور پیشاور

اجمل ختک: شاعرو سیاستمدار نامدار پشتون

تاریخ معاصر جنوب آسیا آکنده از شخصیت‌هایی است که در عین حال که شاعر یا ادیب بودند، در عرصه سیاست و اجتماع نیز نقشی محوری ایفا کردند. یکی از این چهره‌های کم‌نظیر اجمل خان ختک است؛ شخصیتی که هم در میدان شعر و ادبیات پشتو و اشعار پشتو تحت تاثیر زبان فارسی قرار گرفته و هم در سپهر سیاست پاکستان…

«احمد سرمست» و مسیر احیای موسیقی افغانستان

دکتر احمد ناصر سرمست، موسیقی¬دان افغانستانی، با بنیان‌گذاری مؤسسه ملی موسیقی افغانستان (ANIM) در سال ۲۰۱۰، نقش برجسته‌ای در احیای موسیقی افغانستان ایفا کرده است.

مرحوم مولانا یوسف اصلاحی اندیشمند و نویسنده چیره دست اهل سنت هند

مرحوم مولانا یوسف اصلاحی اندیشمند مشهور اهل سنت و نویسنده چیره دست بود که آثار متفاوت در بخش ها مختلف دینی و اخلاقی از خود به یادگار گذاشت. وی یکی از مشهورترین نویسندگان و اندیشمندان عصر حاضر در هند بود. آثار بیشمار ایشان در کشورهای مختلف از جمله آمریکا و اروپا انتشار می یافت و علاقمندان بسیاری…

نخستین زن مسلمان پاکستانی‌تبار در مقام وزیر کشور بریتانیا

شبانه محمود در سال1980 در بیرمنگام متولد شد. ریشه خانوادگی او به منطقه میرپور در کشمیر تحت اداره پاکستان بازمی‌گردد.