جامعه و فرهنگ

ریشه ایرانی شخصیت های شبه قاره

نگاهی به زندگی و آثار سید خیرالدین ابوالمعالی کرمانی لاهوری (۹۶۰–۱۰۲۴ ق)

خاندان ابوالمعالی اصالتاً از کرمان بودند. در آغاز قرن دهم هجری به هند کوچ کردند و در پنجاب مستقر شدند. این خاندان با طریقت قادریه ارتباطی عمیق داشت و چند نسل در عرفان و حدیث فعال بودند. ابوالمعالی از نخستین شاعرانی است که شطحیات عرفانی را در شعر فارسی لاهور رواج داد.

معرفی شخصیت ها

نگاهی به زندگی و آثار سید ابوالقاسم رضوی قمی لاهوری (۱۲۴۹ ـ ۱۳۲۴ ق)

ابوالقاسم بن حسین بن نقی رضوی تقوی لاهوری، فقیه، متکلم و مفسر ایرانی‌الاصل و شیعی‌مذهب هندی بود. وی، از سادات حسینی و از خاندان‌های علمی–بازرگانی مهاجر از ایران به شبه‌قاره بود. جد چهارم او، سید حسین قمی، از قم به کشمیر مهاجرت کرد و در آنجا به تجارت پرداخت. این سنت تا چند نسل ادامه یافت و پدرش…

عزیز میان — شکوهِ قوالی در سرزمین ایران

آخرین برنامه عزیز میاں در شهر قم برگزار شد؛ برنامه‌ای که واپسین اجرای زندگی او بود. پس از زیارت حرم حضرت معصومه، با چشمانی اشک‌بار دعا کرد و سپس قوالی اجرا نمود. هنگام ذکر مظلومان کربلا، خود و تمام حاضران به گریه افتادند. با وجود بیماری شدید، با خشوع کامل منقبت خواند. وقتی این بیت را خواند،…

برگزاری سی و یکمین درگذشت شاعره برجسته زبان اردو، زبان ملی پاکستان

پروین شاکر شاعره برجسته پاکستان

پروین شاکر زن شاعر پاکستانی و کارمند دولت پاکستان بوده است. وی به خاطر اشعارش که به ادبیات اردو جلوه ‌ای فمینیستی بخشید، شناخته می ‌شود. از زمان مرگ او در جوانی در یک تصادف جاده ‌ای، «جشنواره ادبیات اردو پروین شاکر» هر ساله در شهر اسلام ‌آباد در پاکستان به یاد او برگزار می ‌شود. پروین شاکر…

محمد رفیع؛ خواننده مشهور و تأثیرگذار هند

محمد رفیع (۲۴ دسامبر ۱۹۲۴ – ۳۱ ژوئیه ۱۹۸۰) یکی از نامدارترین و محبوب‌ترین خوانندگان موسیقی پاپ هند به‌شمار می‌رفت. افزون بر این، او به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین و تأثیرگذارترین خوانندگان تاریخ موسیقی در شبه‌قاره هند شناخته می‌شود. این هنرمند برجسته به‌ویژه به‌دلیل توانایی شگفت‌انگیزش در تطبیق…

محمود طرزی؛ پدر روزنامه نگاری افغانستان

مَحمود طرزی، روزنامه‌نگار، سیاست‌مدار و روشنفکر افغان است که در سال ۱۹۱۱ نخستین روزنامه افغانستان را به همراه گروهی از روشنفکران پیشکسوت افغانستان، بنیان گذارد. از این رو از او به عنوان «پدر خبرنگاری افغانستان» یاد می‌شود. طرزی روزنامه‌نگاری خود را در روزنامه سراج‌الاخبار، آغاز کرد.

فیض احمد فیض: شاعر برجسته پاکستان

او از مهم‌ترین شاعران معاصر اردو است که توانست میان سنت و نوآوری، و میان رمانتیسم و رئالیسم، پیوندی بدیع برقرار کند۔ قدرت تصویرسازی، زبان موسیقایی و عمق احساس، جایگاه او را در تاریخ شعر اردو ماندگار ساخته است۔

ذکر شاعر نامدار زبان فارسی، بیدل

زمانهٔ بیدل دورهٔ اقتدار مغولان بر شبه‌قاره بود؛ هنگامی که زبان فارسی در اوج شوکت و اعتبار قرار داشت و اردو هنوز در گهوارهٔ کودکی بود. دیوان بیدل در ادبیات فارسی در کنار گلستان سعدی، مثنوی معنوی و دیوان حافظ جایگاهی بلند دارد.

آشنایی با پژوهشگران زبان و ادبیات فارسی در پاکستان

نگاهی به زندگی و آثار ظهورالدین احمد

دکتر ظهورالدین احمد (۲۰۱۴–۱۹۱۴) از برجسته‌ترین و معتبرترین پژوهشگران بین‌المللی زبان و ادبیات فارسی در پاکستان به شمار می‌رود. گسترهٔ کارنامهٔ علمی او از نگارش و تصحیح نسخه‌های خطی گرفته تا تألیف ده‌ها کتاب در زبان‌های فارسی، اردو و انگلیسی را دربرمی‌گیرد. شاهکار عظیم او، مجموعهٔ شش‌جلدی ’’ادبیات…

داداصاحب پالکه؛ پدر سینمای هند و سازنده نخستین فیلم بلند

دوندیراج گوویند پالکه (۳۰ آوریل ۱۸۷۰ – ۱۶ فوریه ۱۹۴۴) که با نام داداصاحب پالکه شناخته می‌شود، تهیه‌کننده، کارگردان و فیلمنامه‌نویس برجسته هندی بود که از او با عنوان «پدر سینمای هند» یاد می‌شود. اولین فیلم وی، راجا هاریشچاندرا (۱۹۱۳)، نخستین فیلم بلند به زبان هندی و اولین اثر اسطوره‌ای سینمای…

معرفی علمای مشهور پاکستان

علامه عبدالعلی هروی طهرانی؛عالِمی فراتر از مرزها

علامه شیخ عبدالعلی هروی طهرانی( 1341-1277قمری) فرزند شیخ احمد، یکی از چهره‌های علمی ـ معنوی برجسته در دنیای اسلام ابتدای قرن بیستم است که فعالیت وی بین مرزهای جغرافیایی خراسان (هرات)، ایران و شبه‌قاره گسترده شد. او به‌واسطه ترکیبِ جامعی از علوم نصیّ و عرفانی و نیز مهارت‌های زبانی و آموزشی،…

ماهتاب هندی و رد پای فارسی؛ میراث ادبی باچپایی

آمبیکا پراساد باچپایی (واجپایی) استاد زبان هندی، نویسنده، سردبیر و محقق برجسته هندی بود که در تاریخ 30 دسامبر 1880 در شهر کانپور، ایالت اوتار پرادش متولد شد. تحصیلات ابتدایی خود را در کانپور گذراند و سپس به دلیل علاقه فراوان به زبان هندی، در این رشته ادامه تحصیل داد. پس از فارغ‌التحصیلی، سردبیری…

معرفی مفتی رضوی و جمعیت علمای سریلانکا

ACJU در سال ۱۹۲۴ تأسیس شده است، یعنی پیش از استقلال سریلانکا، و نماینده عالی علمای اسلامی این کشور است. این نهاد به صورت رسمی در سال ۲۰۰۰ توسط قانون پارلمانی سریلانکا به رسمیت شناخته شده است. مفتی رضوی در زمینه فقه اسلامی تخصص دارد (اسلامی‌حقوق) و به عنوان یک فقیه برجسته شناخته می‌شود.  او…

زندگی کبیر بیدی، بازیگر لاهوری سینمای جهان

با تقسیم هند در سال ۱۹۴۷، خانوادهٔ بیدی به کشمیر رفتند. بخشی از کودکی کبیر در آنجا گذشت، سپس خانواده راهی هند شد. کبیر در مدرسهٔ «آنتی گاوبا» ثبت‌نام شد، جایی که با پسران ایندیرا گاندھی، راجیو و سانجای، دوستی پیدا کرد. مدتی در DPS، سپس در کالج مشهور «شروود» در نینی‌تال، و سرانجام در کالج معتبر…

بیگم شائسته اکرام الله (۲۰۰۰–۱۹۱۵):

زن مسلمان پیشگام و مبارز راه آزادی پاکستان

در سال ۱۹۴۵، دولت بریتانیا از او دعوت کرد تا نماینده هند در کنفرانس روابط اقیانوس آرام باشد، اما محمد علی جناح از او خواست تا این پیشنهاد را رد کرده و به عنوان نماینده "مسلم لیگ" سخنرانی کند. این درخواست شخصی از سوی جناح، آغاز ورود رسمی او به دنیای سیاست تحت پرچم لیگ بود.

سمینه بیگ: ابرزنِ کوهنورد پاکستان

نخستین دستاورد جهانی بزرگ او در سال ۲۰۱۳ رقم خورد؛ زمانی‌که به‌عنوان جوان‌ترین زن پاکستانی موفق به فتح اورست ــ بلندترین کوه جهان ــ شد.

پیر محمد کرم‌شاه الازهری: دانشمند، فقیه و روشنایی امت

پیر محمد کرم‌شاه الازهری، مشهور به لقب افتخاری «ضیاءالامت»، از برجسته‌ترین علمای دین، فقها و اولیای صوفی قرن بیستم در شبه‌قارهٔ هند به‌شمار می‌رود. میراث چندوجهی او ــ از دانش دینی و قضاوت شرعی گرفته تا ارشاد معنوی و اصلاحات آموزشی ــ همچنان بر چشم‌انداز فکری و روحی پاکستان و جهان اسلام تأثیری…

ساویتریبای فوله؛ نخستین زن معلم هندو در نظام آموزشی نوین هند

خانم ساویتریبای فوله (۱۸۳۱–۱۸۹۷) فعال اجتماعی، آموزگار و شاعر پیشگام هندو بود که از حقوق زنان و آموزش آنان در هند دفاع کرد. او در سال ۱۸۴۸، همراه با همسرش جیوتیرائو فوله، نخستین مدرسه دخترانه هند را بنیان نهاد. تلاش‌های او در زمینه مبارزه با تبعیض طبقاتی، ازدواج کودکان و رسم غیرانسانی ساتی…

معرفی اشخاص مشهور پیشاور

اجمل ختک: شاعرو سیاستمدار نامدار پشتون

تاریخ معاصر جنوب آسیا آکنده از شخصیت‌هایی است که در عین حال که شاعر یا ادیب بودند، در عرصه سیاست و اجتماع نیز نقشی محوری ایفا کردند. یکی از این چهره‌های کم‌نظیر اجمل خان ختک است؛ شخصیتی که هم در میدان شعر و ادبیات پشتو و اشعار پشتو تحت تاثیر زبان فارسی قرار گرفته و هم در سپهر سیاست پاکستان…

«احمد سرمست» و مسیر احیای موسیقی افغانستان

دکتر احمد ناصر سرمست، موسیقی¬دان افغانستانی، با بنیان‌گذاری مؤسسه ملی موسیقی افغانستان (ANIM) در سال ۲۰۱۰، نقش برجسته‌ای در احیای موسیقی افغانستان ایفا کرده است.

مرحوم مولانا یوسف اصلاحی اندیشمند و نویسنده چیره دست اهل سنت هند

مرحوم مولانا یوسف اصلاحی اندیشمند مشهور اهل سنت و نویسنده چیره دست بود که آثار متفاوت در بخش ها مختلف دینی و اخلاقی از خود به یادگار گذاشت. وی یکی از مشهورترین نویسندگان و اندیشمندان عصر حاضر در هند بود. آثار بیشمار ایشان در کشورهای مختلف از جمله آمریکا و اروپا انتشار می یافت و علاقمندان بسیاری…

نخستین زن مسلمان پاکستانی‌تبار در مقام وزیر کشور بریتانیا

شبانه محمود در سال1980 در بیرمنگام متولد شد. ریشه خانوادگی او به منطقه میرپور در کشمیر تحت اداره پاکستان بازمی‌گردد.

صوفی آسورام فقیر: سنت مشترک پاکستان و هند — گواهی بر کثرت‌گرایی، عرفان و همزیستی

صوفی آسورام فقیر (۱۸۵۴–۱۹۴۱) شخصیتی نادر بود که زندگی و اشعارش نمایانگر میراث معنوی مشترک میان پاکستان و هند است. او در خانواده‌ای هندو از طبقه برهمن خطری در هالای قدیم (اکنون در ناحیه ماتیاری، سند) متولد شد. تعهد عمیق او به معرفت روحانی باعث شد تا ارزش‌هایی را از هر دو سنت عرفانی هندویی و…

بنیان‌گذار راولپندی "بهاپا راول" چه کسی بود؟

کسی می‌داند که نام این شهر به یک پادشاه (بهاپا راول) هندو ملی‌گرا برمی‌گردد که با شجاعت سلطنت مهاجمان خارجی در هند را از میان برداشت. این پادشاه، با ایجاد ارتشی مشترک از دولت‌های کوچک هند، پس از حمله‌ی محمد بن قاسم، حکمرانان غیرمحلی را تا قندهار و ایران تعقیب و از مرزهای هند بسیار دور راند. او…

سکوت ابدی شاهنامه‌پژوه افغانستان؛ ساکایی هزاران میل دور از دیار شاه‌نامه چشم فرو بست

دکتر محمد یونس طغیان ساکایی، استاد بازنشسته ادبیات دانشگاه کابل، در سن ۶۸ ساله‌گی در آمریکا در اثر بیماری سرطان درگذشت.

داستان زندگی بازیگر بالیوود؛ از راولپندی تا بمبئی

تقسیم هند در سال ۱۹۴۷، بلراج را از ریشه‌هایش جدا کرد. مانند میلیون‌ها نفر دیگر، مهاجرت کرد و خانه‌ها و خاطرات راولپندی را پشت سر گذاشت. اما در میان زرق‌وبرق پرآشوب دنیای سینمای بمبئی، عطر خاکی پُتهوهار او را هرگز ترک نکرد. او آرزو داشت بازگردد—نه فقط در خاطره، بلکه با تمام وجود.

شعر حافظ از منظر نیچه و اقبال

چه چیزی در شعر حافظ بود که نیچه آن را ستودنی یافت، آن هم شاعری از فرهنگی و سنتی دیگر؟ و در مقابل، چرا علامه اقبال حافظ را چنان سخت نقد کرد که در برابر واکنش شدید علما و نویسندگان بزرگ مسلمان ناچار شد این انتقاد را از آثار بعدی خود حذف کند؟

از پیشاور تا بالیوود: میراث راج کاپور

از بازار قصه‌خوانی پیشاور تا شهرت جهانی، راج کاپور به عنوان بزرگ‌ترین شومن هند برخاست و با دیدگاه، هنر و قلب خود سینما را شکل داد

پلی میان فرهنگ‌ها: سهم علمی دکتر مقصود جعفری در شعر و ادبیات فارسی

مجموعه فارسی برجسته دکتر جعفری با عنوان "حلقه زنجیر" نشان از تسلط استادانه او بر قالب‌های کلاسیک شعر فارسی دارد که با حساسیت‌های مدرن درهم‌آمیخته‌اند. این کتاب که نخستین‌بار در سال ۱۹۸۹ و سپس در سال ۱۹۹۷ توسط مجلس فارسی اسلام‌آباد منتشر شد، گواهی‌ست بر دلبستگی مادام‌العمر او به زبان فارسی و…

مولانا مهندس «محمد علی مرزا» منادی وحدت امت اسلامی در پاکستان

مهندس محمد علی مرزا عالم دینی شناخته‌شده در پاکستان با بیش از سه میلیون نفر دنبال کننده در فضای یوتیوب، در مقطع فوق لیسانس رشته مهندسی مکانیک تحصیل کرده است. وی از مدافعان محور مقاومت از جمله حزب الله لبنان و انصار الله یمن و نیز از منادیان وحدت امت اسلامی در پاکستان است که همواره با عقاید…