دوره غزنویان؛ بستر نوزایی زبان فارسی

دوره‌ی غزنویان (۹۷۷-۱۱۸۶ میلادی) یکی از نقاط عطف سرنوشت‌ساز در تاریخ زبان و ادبیات فارسی به شمار می‌رود. بلوغ و شکوفایی فارسی در غزنی، حاصل تعامل سه مؤلفه‌ی اساسی «حمایت سیاسی»، «کاربرد بروکراتیک» و «تولید علمی-ادبی» بوده است. در واقع، با ظهور دولت غزنویان در شرق جهان اسلام، تحول بنیادین در…

روز ملی زبان پشتو در افغانستان؛گرامیداشت یک زبان در سایه چالش‌های عمیق فرهنگی

روز ملی زبان پشتو در سایه چالش‌های عمیق فرهنگی

۸ خرداد در افغانستان به‌عنوان «روز ملی زبان پشتو» گرامی داشته می‌شود؛ روزی که در ظاهر به‌منزله پاسداشت یکی از دو زبان رسمی کشور و ارج‌گذاری به میراث فرهنگی و ادبی آن تعریف شده است، اما در عمق خود بازتاب‌دهنده واقعیت پیچیده‌تری از وضعیت زبان، هویت فرهنگی و سیاست‌گذاری زبانی در افغانستان است. در…

آشنایی پیامبر اکرم ﷺ با زبان‌های گوناگون

از آنجا که پیامبر اکرم ﷺ برای تمام بشریت سرچشمه هدایت و رشد است، ایشان امت اسلامی را به یادگیری زبان‌های مختلف جهان، افزون بر عربی، توصیه فرموده‌اند. چنان‌که برای آشنایی با زبان امپراتوری بزرگ فارس در آن زمان، به حضرت سلمان فارسی دستور دادند تا زبان فارسی را به صحابه کرام بیاموزند.

امام خامنه‌ای(ره)؛ رهبر فرزانه، معمار گفتمان مقاومت و پاسدار زبان فارسی

امام خامنه‌ای(ره) معمار گفتمان مقاومت و پاسدار زبان فارسی

در جهان معاصر که تحولات سیاسی، فرهنگی و امنیتی با شتابی بی‌سابقه در حال وقوع است، نقش رهبران فکری و سیاسی در جهت‌دهی به جوامع و ملت‌ها بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در میان شخصیت‌های تأثیرگذار جهان اسلام، حضرت امام خامنه‌ای(ره)، به‌عنوان رهبر فرزانه انقلاب اسلامی، جایگاهی بی‌بدیل در…

تاگور و ایران: بازتاب پیوندهای فرهنگی و تمدنی ایران و هند

تاگور و ایران

روابط فرهنگی ایران و هند از کهن‌ترین و پایدارترین مناسبات میان تمدن‌های آسیایی به شمار می‌آید. این روابط که پیشینه‌ای بیش از دو هزار و پانصد سال دارد، همواره بستری برای تبادل اندیشه، زبان، ادبیات، هنر و باورهای دینی میان دو ملت فراهم کرده است. در این میان، رابیندرانات تاگور (۱۸۶۱–۱۹۴۱)، شاعر،…

روز ملی زبان پشتو در افغانستان؛گرامیداشت یک زبان در سایه چالش‌های عمیق فرهنگی

۸ خرداد در افغانستان به‌عنوان «روز ملی زبان پشتو» گرامی داشته می‌شود؛ روزی که در ظاهر به‌منزله پاسداشت یکی از دو زبان رسمی کشور و ارج‌گذاری به میراث فرهنگی و ادبی آن تعریف شده است، اما در عمق خود بازتاب‌دهنده واقعیت پیچیده‌تری از وضعیت زبان، هویت فرهنگی و سیاست‌گذاری زبانی در افغانستان است.

فارسی‌زبانان افغانستان خواهان اصلاح نام و حفظ بی‌طرفی بی‌بی‌سی هستند

اعتراض نخبگان افغانستان به تغییر نام " BBC فارسی " به " BBC دری "

جمعی از شاعران، نویسندگان، هنرمندان، فرهنگیان، روزنامه‌نگاران و استادان دانشگاه نسبت به نام‌گذاری بخش افغانستان در بی‌بی‌سی به «BBC Dari» و استفاده رسمی از این عنوان برای محتوای افغانستان اعتراض کرده‌اند. آنان در نامه‌ای سرگشاده به بی‌بی‌سی تأکید کرده‌اند که زبان فارسی یک زبان واحد تاریخی،…

درهٔ سِند؛ نخستین گهوارهٔ زبانِ ملی پاکستان

در گذشته، هر ایالتِ هند زبان و گویش خاص خود را داشت. مسلمانان نخستین‌بار به سند وارد شدند؛ ازاین‌رو، بعید نیست که شالودهٔ زبانی که امروز «اردو» نامیده می‌شود، نخست در همین درهٔ سند ریخته شده باشد.

تأثیر زبان و فرهنگ فارسی بر تایلند مطالعه‌ای تاریخی، زبانی و فرهنگی

تأثیر زبان و فرهنگ فارسی در تایلند

روابط فرهنگی و زبانی میان ایران و تایلند، از جمله نمونه‌های برجسته تعامل میان ملت‌ها و تمدن‌ها در تاریخ جهان که قدمتی چندصدساله و به رغم فاصله جغرافیایی قابل توجه به دلایل تاریخی، تجاری، سیاسی و مذهبی شکل و توسعه یافته است

ترویج و آموزش زبان‌های شرقی در پاکستان

از آن‌جا که زبان عربی زبان قرآن کریم است، در پاکستان توجه ویژه‌ای به آموزش آن می‌شود۔ در دورهٔ ژنرال محمد ضیاءالحق، آموزش عربی از کلاس ششم تا هشتم اجباری اعلام شد۔ هرچند در مدارس استادان عربی به‌اندازهٔ کافی در دسترس نبودند، اما به‌سبب جایگاه دینی این زبان، دانش‌آموزان آن را با شوق فراگرفتند۔…

تاریخ‌نگاری فارسی، اردو و انگلیسی در دوران استعمار شبه قاره هند

یکی از مهم‌ترین تحولاتی که آئور به آن می‌پردازد، تغییر مفهومی در آگاهی تاریخی است. تاریخ‌نگاری تحت حمایت بریتانیا، «هند» را به مثابه یک سوژه تاریخی واحد و یکپارچه تصور کرد، رویکردی که با سنت تاریخ‌نگاری پیشااستعماری فارسی که عموماً بر محور دودمان‌ها استوار بود، تفاوت داشت.

مقاله حماد غزنوی پاکستانی

انتظار از سال نو میلادی

در این مقاله، حماد غزنوی، نویسنده مشهور پاکستان، ضمن مرور انتظار و امیدها برای سال نو ۲۰۲۶ میلادی و شرح واقعه نامگذاری کودکان، عشق مردم پاکستان به زبان فارسی را شرح داده است.

ناشکفتگی زبان پشتو و پیامدهای آن بر توسعه‌ی فکری و بحران سیاسی افغانستان

کاستی های زبان پشتو و پیامدهای آن در افغانستان

ناشکفتگی زبانی به وضعیتی اطلاق می‌شود که در آن، یک زبان به‌دلیل محدودیت‌های ساختاری، تاریخی، فرهنگی یا اجتماعی نتواند زبان تولید تفکر و فلسفه باشد.

چرا برای صیانت از نام «زبان فارسی» احساس مسئولیت بیشتری می‌کنم؟

در کودکی بین هم‌سن و سال‌های پشتوزبانم در قندهار، به محمدنبی پارسی‌وان شهرت داشتم که برایم پسوند خوشایندی بود. اسم کامل من محمدنبی است که بین دوستانم در فضای مجازی به محمد، شناخته می‌شوم.

نقش فارسی در شکل‌گیری زبان اردو

براساس گزارش دایرةالمعارف بریتانیکا، زبان اردو در اصل شکلی دگرگون‌یافته از هندوستانی است؛ اما زیر نفوذ گستردهٔ زبان فارسی رشد کرده و هویت یافته است. بیش از هفتصد سال زبان اداری، علمی، فرهنگی و ادبی هندِ اسلامی، فارسی بود. دربارها، مدارس، مکاتبِ دیوانی، قاضی‌القضات‌ها، کاتبان و شاعران، همه در…

نفوذ فرهنگ ایرانی و آسیای مرکزی در پاکستان

چنان‌که از تاریخ برمی‌آید، زبان فارسی برجسته‌ترین و ماندگارترین تأثیر را بر هویت زبانی و ادبی پاکستان گذاشته است. طی چندین سده، فارسی زبان رسمی و اداری سلطنت‌های بزرگ شبه‌قاره—از سلاطین دهلی تا امپراتوری مغول—بود.