زبان فارسی
-
دکتر محمد ریاض ؛ پژوهشگر برجسته زبان فارسی و مطالعات اقبال
دکتر محمد ریاض (۱۹۳۵-۱۹۹۴) از پژوهشگران برجسته پاکستانی در حوزه زبان و ادبیات فارسی، ایران‌شناسی، تحقیق، تصحیح متون و ترجمه بود که سهم چشمگیری در مطالعات ادبیات فارسی، به‌ویژه آثار منظوم فارسی و میراث فکری علامه محمد اقبال، ایفا کرد. فعالیت‌های علمی او نشان‌دهنده تعهدی عمیق به حفظ میراث کلاسیک…
-
آکادمی " هندوستانی " بخش نهایی
زبان یکی از مهم‌ترین عناصر هویت فرهنگی ملت‌هاست؛ وسیله‌ای که نه‌تنها اندیشه‌ها و احساسات انسان‌ها را منتقل می‌کند، بلکه تاریخ، تجربه‌های اجتماعی و میراث ادبی نسل‌های گذشته را نیز در خود جای می‌دهد. در سرزمین چندزبانه هند، زبان‌ها همواره در تعامل با یکدیگر رشد کرده‌اند و همین ارتباطات، زمینه‌ساز…
-
تنوع قومی، میراث تاریخی و جلوه‌های اجتماعی درپاکستان
در میان عناصر تاریخی مؤثر بر فرهنگ پاکستان، میراث زبان و فرهنگ فارسی جایگاه ویژه‌ای دارد. فارسی برای قرن‌ها یکی از زبان‌های مهم ادبی، فرهنگی و اداری شبه‌قاره هند بود و تأثیر آن همچنان در زبان اردو، ادبیات، شعر، نام‌های اشخاص، اصطلاحات رسمی، معماری و فرهنگ عمومی پاکستان مشاهده می‌شود. بخش مهمی…
-
خاستگاه زبان اردو و روند تکامل آن
واژه «اردو» از زبان ترکی گرفته شده و به معنای ارتش یا اردوگاه است. در زبان‌های اسکاندیناوی، واژه «Urth» به معنای گردهمایی است؛ در زبان لاتین، واژه «Horde» به معنای مردم کوچ‌نشین است؛ و در زبان آریایی، واژه «Urd» به معنای جامعه انسانی است. تا ربع پایانی قرن هجدهم، زبان اردو با نام‌های هندوی،…
-
شورای ملی ترویج زبان اردو در هند
شورای ملی ترویج زبان اردو (NCPUL) یکی از نهادهای مستقل و خودمختار دولت هند است که تحت نظارت وزارت آموزش این کشور، در چارچوب اداره آموزش عالی، فعالیت می‌کند. این شورا فعالیت‌های آموزشی و اداری خود را از اول آوریل ۱۹۹۶ در دهلی آغاز کرد و به‌عنوان نهاد ملی هماهنگ‌کننده و مرجع اصلی ترویج زبان اردو…
-
مدرسه " آنگلو عربی " دهلی؛ میراث ۳۳۰ ساله
اریخ این مدرسه با نام غازی‌الدین خان فیروز جنگ اول، از فرماندهان برجسته سپاه امپراتور اورنگ‌زیب، پیوند دارد. او در دهه پایانی قرن هفدهم، مؤسسه‌ای آموزشی در نزدیکی دروازه اجمری دهلی تأسیس کرد که بعدها به نام «مدرسه غازی‌الدین خان» شناخته شد. این اقدام در فضایی صورت گرفت که آموزش علوم دینی، ادبیات…
-
" جولِیان " تلاقی تمدن ایران و گَندهارا در قلب تَکسیلا
جولِیان در فاصله حدود هفت کیلومتری موزه تَکسِلا و بر فراز تپه‌ای به ارتفاع ۹۲ متر قرار دارد. آثار برجای‌مانده در این محوطه شامل یک بخش مقدس مرکزی، استوپای اصلی، بیست‌وهفت استوپای کوچک نذری در اطراف آن، صومعه‌ای دارای دو حیاط، حجره‌های راهبان و عبادتگاه‌های متعدد است. بر اساس اطلاعات ارائه‌شده…
-
ریشه‌های فارسی در فرهنگ نام‌گذاری در پاکستان
تأثیر فارسی در نام‌های خانوادگی و نام‌های اجدادی پاکستانی نیز قابل مشاهده است. نام‌های خانوادگی می‌توانند تبار، منشأ جغرافیایی، ارتباط تاریخی یا وابستگی فرهنگی را بیان کنند. از جمله نام‌هایی که با میراث ایرانی یا فارسی ارتباط دارند می‌توان به آغا، بخاری، فردوسی، غزالی، گیلانی، همدانی، اصفهانی،…
-
الگوهای زبانی مشترک در ادبیات صوفیانه پنجابی و فارسی
به طور عمده، اهداف این پژوهش کاوش در الگوهای زبانی مشترکی است که در ادبیات صوفیانه زبان‌های پنجابی و فارسی رخ می‌دهند، و همچنین بررسی اینکه چگونه این الگوها توسط شاعران صوفی برای انتقال حقایق معنوی به کار گرفته می‌شوند. پرسش‌های پژوهش عبارتند از: الگوهای زبانی مشترکی که در ادبیات صوفیانه زبان‌های…
-
انگلیسی ، زبانی که وامدار فارسی و اردو نیز هست
هر زبانی میلیون‌ها واژه را در خود جای داده است که بسیاری از آنها ریشه در زبان‌های بیگانه دارند. همین قاعده درباره زبان انگلیسی نیز صدق می‌کند؛ زبانی که واژه‌های بسیاری را از زبان‌های مختلف، از جمله آلمانی، لاتین، اسپانیایی، هندی، سانسکریت، اردو و فارسی وام گرفته است.
-
" سرود ملی پاکستان " تلفیق فارسی، تاریخ، موسیقی و هویت ملی
احمد غلام علی چاغله موسیقی سرود ملی پاکستان را در سال1949 ساخت؛ یعنی چند سال پیش از آنکه شعر رسمی آن نوشته و انتخاب شود. این نکته یکی از ویژگی‌های جالب تاریخ سرود ملی پاکستان است: موسیقی ابتدا ساخته شد و شعر بعداً بر اساس همان ملودی نوشته شد.
-
تصویر ایران نزد نویسنده بزرگ پاکستان
ما مسلمانان شبه‌قاره باید حتماً به یاد داشته باشیم که تمام داشته‌های فرهنگی، ادبی و فلسفی ما، کاملاً از ایران ریشه گرفته است. تمام فرهنگ ما، شعر ما و اندیشه ما از ایران آمده است؛ مینیاتورها، قصه‌ها و داستان‌های ما نیز از آنجا آمده‌اند. شما خودتان می‌دانید که حتی زبان رسمی ما تا زمان حکومت رنجیت…
-
سید سبط حسن رضوی؛ مردی که چراغِ فارسی را در پاکستان روشن نگه داشت
سید سبط حسن رضوی در روزگاری به خدمت زبان فارسی پرداخت که این زبان، پس از قرن‌ها حضور پررنگ در عرصه‌های علمی، فرهنگی و اداری شبه‌قاره، با دوره‌ای دشوار از افول روبه‌رو شده بود. وی فارسی را فقط یک زبان نمی‌دانست؛ برای او فارسی بخشی از یک میراث بزرگ فرهنگی و ادبی بود؛ میراثی که باید حفظ می‌شد…
-
آمیت رانجان، مداخله‌ای علمی و جدید در مطالعه هندِ مغولی و سیاست‌های زبانی آن را بررسی می‌کند
آنچه زبان سانسکریت برای مغولان معنا کرد
کسانی که با مغولان به زبان سانسکریت تعامل داشتند، یا برهمن بودند یا جین. آدری تروشکه درباره ورود آنان به دربار می‌نویسد: «در دهه‌های 1560 و 1570، اندیشمندان سانسکریت از سراسر شبه‌قاره برای نخستین بار وارد دربار مرکزی شدند. تعداد محدودی از آنان با دعوت مستقیم پادشاه وارد دربار سلطنتی شدند، در…
-
زندگی نامه مولانا سید ارشد مدنی
مولانا سید ارشد مدنی، متولد ۱۹۴۱ در دیوبند، از چهره‌های شناخته‌شده حوزه علمیه دیوبند و از عالمان برجسته جریان دیوبندی در هند است. او در حال حاضر از مسئولان ارشد علمی دارالعلوم دیوبند و رئیس شاخه‌ای از جمعیت علمای هند است که به «شاخه ارشد» شناخته می‌شود. وی در فوریه ۲۰۰۶ پس از درگذشت برادر بزرگ‌تر…
-
شیر خرما؛ نامی فارسی در جنوب آسیا
یکی از جذاب‌ترین جنبه‌های شیر خرما، نام آن است. «شیر خرما» نامی کاملاً فارسی دارد، هرچند خود این غذا امروزه در ایران به‌عنوان یک غذای سنتیِ رایج و شناخته‌شده مطرح نیست. واژه «شیر» در زبان فارسی به معنای شیر و واژه «خرما» به معنای میوه خرماست؛ بنابراین، ترکیب «شیر خرما» در معنای تحت‌اللفظی به…
-
روابط اردو و فارسی؛ یک پژوهش تحقیقی
این مقاله پژوهشی درباره «روابط اردو و فارسی» نوشته دکتر پروفسور محمد عطاالله خان یوسف‌زئی است که دانشگاه کراچی در سال ۲۰۰۲ء به پاس این پژوهش، مدرک دکتری (PhD) را به ایشان اعطا کرد. دکتر صاحب برای تألیف این کتاب صدها کتاب را مورد بررسی و مطالعه قرار داده است که منابع و ارجاعات آنها در پایان…
-
نگاهی به تذکره نویسی در پاکستان
این مقاله به معرفی و بررسی «نکات‌الشعرا» اثر میر تقی میر، از نخستین و مهم‌ترین تذکره‌های شاعران اردو، می‌پردازد. نویسنده ضمن توضیح سنت تذکره‌نویسی و نقش «بیاض» در ثبت اشعار و اطلاعات شاعران، ویژگی مهم این اثر را استفاده از زبان فارسی برای شرح حال شاعران و زبان اردو برای ثبت نمونه‌های شعری می‌داند.…
-
قعله تاریخی " گلکوندا " دکن
فاتح دروازه و معماری صوتی یکی از مشهورترین ویژگی‌های مهندسی گلکوندا پدیده صوتی مربوط به فاتح دروازه است. در نقطه‌ای مشخص زیر گنبد ورودی، ایجاد یک دست‌زدن یا صدای مشخص می‌تواند پژواک قابل توجهی ایجاد کند که در جهت بالاحصار، یعنی بخش مرتفع قلعه، شنیده می‌شود. منابع رسمی گردشگری تلانگانا فاصله…
-
زبانی که پشت سر گذاشتیم _ زبان پنجابی
در اینجا، خط فارسی معروف به شاه‌مکهی چندان توسعه نیافته است و پنجابی‌های تحصیل‌کرده همه این موارد را بسیار روستایی و در نتیجه نشانه‌ای از عقب‌ماندگی می‌دانند. این همان واقعیتی است که آنان تلاش کرده‌اند از آن فرار کنند و به جهانی درخشان راه یابند؛ جهانی که در آن، اردو و در نهایت انگلیسی به ابزارهای…
-
فرازوفرود مدارس فارسی‌زبان در کویته پاکستان
مدارس فارسی‌زبان کویته پاکستان، به‌ویژه در دو منطقه‌ی هزاره‌نشین هزاره‌تاون و مری‌آباد، تنها مراکز آموزشی کودکان و نوجوانان مهاجر افغانستان نبودند؛ بلکه در طول نزدیک به سه‌دهه، به یکی از مهم‌ترین نهادهای آموزشی، فرهنگی و اجتماعی جامعه‌ی مهاجر افغانستان در کویته تبدیل شده بودند. فعالیت برخی…
-
خواجه شیخ علاءالدین انصاری ، صوفی مدفون در دکن
حضرت خواجه شیخ علاءالدین انصاری، که در منابع و روایت‌های محلی با عنوان لادلی مشایخ نیز شناخته می‌شود، شخصیتی صوفی از سده چهاردهم میلادی و وابسته به سنت چشتیه معرفی شده است. بر اساس روایت مکتوبی که درباره پیشینه زیارتگاه آلاند منتشر شده، او در سال ۷۲۰ق/۱۳۲۰م در حوالی دهلی زاده شد و در سال ۷۸۳ق/۱۳۸۱م…
-
خط " شاه مکهی" حامل تاریخ و جنبه های فرهنگی و تمدنی پنجاب
تاریخ شاه مکهی ... تنها تاریخ یک خط و شیوه نوشتاری نیست؛ بلکه جنبه‌های گوناگونی از فرهنگ و تمدن فارسی‌مآب پنجاب، سنت صوفیانه، میراث علمی مسلمانان، ادبیات عامیانه پنجابی، تحول زبان اردو و تاریخ مشترک ادبی شبه‌قاره را نیز در خود جای داده و به یکدیگر پیوند می‌دهد.
-
دانشکده برهانی کالج و زبان ها و سنت های مکتوب هند
کالج برهانی در سال ۱۹۷۰ به ابتکار سیدنا محمد برهان‌الدین، پنجاه‌ودومین داعی‌المطلق جامعه داوودی بهره، تأسیس شد. مدیریت آن بر عهده Burhani Education Society است که یک سال پیش از تأسیس کالج، یعنی در سال ۱۹۶۹، ایجاد شده بود. وب‌سایت رسمی کالج هدف این انجمن را گسترش آموزش در حوزه‌های مختلف دانش،…
-
در دفاع از سرمایه فرهنگی
یکی از نخستین کتاب‌هایی که شرکت پیکجز منتشر کرد، «حیاتِ مراتب» بود که به قلم دکتر محمد عبداللطیف، استاد پیشین بابر صاحب در کالج اَچیسن و پژوهشگر زبان و ادبیات فارسی که بعدها با خانواده او نزدیک شد، نوشته شده بود.
-
تاریخ، سلسله‌ها، پانهالا و میراث کتیبه‌شناسی دکن
شهر تاریخی " کولهاپور" هند
شهر تاریخی کولهاپور، واقع در جنوب‌غربی ایالت ماهاراشترا و در کنار رودخانه پانچ‌گانگا، از مهم‌ترین مراکز تاریخی و فرهنگی دکن به شمار می‌رود. این شهر که در منابع و سنت‌های تاریخی با نام «کارویر» نیز شناخته شده است، در طول قرن‌ها شاهد حضور و رقابت سلسله‌ها و قدرت‌های سیاسی گوناگون بوده و از هر…
-
اهداف و روش‌های آموزش زبان فارسی در دارالعلوم دیوبند
از آنجا که مادر حقیقی زبان اردو، فارسی است، دانستن زبان فارسی نیز مهم است و برای پاسداری از اردو، پاسداری از زبان فارسی تا حد زیادی ضروری است. به همه این دلایل، دارالعلوم دیوبند زبان و ادبیات فارسی را جزئی از برنامه درسی خود قرار داده است.
-
ترویج و آموزش زبان‌های شرقی در پاکستان
در شبه‌قارهٔ هند و پاکستان، طی چندین قرن، کودکان از همان آغاز با آثار فارسی چون گلستان، بوستان و کریما به شیوهٔ خوش‌نویسی آشنا می‌شدند و از همان ابتدا با کلام مولانا روم، حافظ شیرازی، شیخ سعدی، فردوسی، غالب، امیر خسرو و علامه اقبال انس می‌گرفتند۔ هرچند امروزه به‌سبب گسترش تلفن همراه و اینترنت،…
-
’’ترجمه های متون فارسی به زبان‌های پاکستانی‘‘
کتاب ’’ترجمهٔ متون فارسی به زبان‌های پاکستانی‘‘ تألیف پژوهشگر و نسخه‌شناس برجسته، اختر راهی، یکی از مهم‌ترین آثار کتاب‌شناختی و تاریخ‌نگارانه در حوزهٔ مطالعات فارسی در شبه‌قاره به‌شمار می‌آید. این اثر با بازنویسی و انتشار مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان (اسلام‌آباد)، در سال ۱۳۶۵ هجری شمسی…
-
آیا برای اردو، فارسی مهم‌تر است یا سندی، بلوچی، پشتو و پنجابی؟
اردو زمانی از نسل جوان بیشتر دور می‌شود که یک مترجم تلاش می‌کند نوشته‌ای از زبان دیگری را به زبان اردو ترجمه کند؛ در این هنگام برای ترجمه، فقط به دنبال واژه‌های فارسی می‌گردد و برای توجیه آن نیز گفته می‌شود که اساس زبان اردو فارسی است.