روز ملی زبان پشتو در افغانستان؛گرامیداشت یک زبان در سایه چالش‌های عمیق فرهنگی

روز ملی زبان پشتو در سایه چالش‌های عمیق فرهنگی

۸ خرداد در افغانستان به‌عنوان «روز ملی زبان پشتو» گرامی داشته می‌شود؛ روزی که در ظاهر به‌منزله پاسداشت یکی از دو زبان رسمی کشور و ارج‌گذاری به میراث فرهنگی و ادبی آن تعریف شده است، اما در عمق خود بازتاب‌دهنده واقعیت پیچیده‌تری از وضعیت زبان، هویت فرهنگی و سیاست‌گذاری زبانی در افغانستان است. در…

زن افغان قربانی خشونت ناشی از هنجارهای فرهنگ و سنت قبیله محور

در سرزمین گسترده و پرپیچ‌وخم افغانستان، روستاها و قبیله‌ها تنها جغرافیا و ساختارهای اجتماعی نیستند؛ جهان‌ فرهنگی‌اند که در آن هویت، نقش و ارزش انسان از خلال سنت‌ها، باورها و قواعد نانوشته شکل می‌گیرد. در این جهان، زن از دیرباز جایگاهی دوگانه داشته است: از یک‌سو مظهر تقدس، پاکی و ناموس شمرده…

افغانستان؛ سینمای خاموش، هنر معلق و پیامدهای فرهنگی آن

سینمای خاموش افغانستان

سینما بیانگر نقش و اهمیت هنرهای تمثیلی و تصویری در تدوین روایت‌های فرهنگی، شکل‌دهی اذهان، جهت دهی افراد و فرصتی است برای بازاندیشی در جایگاه هنری که نه‌تنها ابزار سرگرمی، بلکه یکی از بنیادی‌ترین زبان‌های روایتِ جمعی، حافظه تاریخی و گفت‌وگوی اجتماعی به‌شمار می‌رود. در افغانستانِ امروز، اما…

قلمرو فرهنگ در میدان جنگ اسرائیل و آمریکا با ایران

جنگ اسرائیل و آمریکا با ایران را نمی‌توان فقط با تمرکز بر مفاهیمی چون بازدارندگی، منافع مادی یا رقابت ژئوپلیتیکی تحلیل کرد؛ زیرا این رویارویی در بستر فرهنگ، دین، حافظه تاریخی، اسطوره و روایت‌های هویتی نیز معنا و مشروعیت می‌یابد. نقش فرهنگ همچنان در توجیه اهداف سرزمینی (در اسرائیل)، راهبردی…

گردشگری آینده افغانستان، فرصت، درآمد و اعتبار بین المللی

آینده گردشگری افغانستان

در سال‌های اخیر، صنعت گردشگری در افغانستان به‌تدریج نشانه‌هایی از رشد را نشان داده است. ورود گردشگران خارجی به برخی ولایت‌های کشور و افزایش علاقه جهانگردان به بازدید از طبیعت، آثار تاریخی و فرهنگ افغانستان، بیانگر آن است که این کشور می‌تواند در آینده به یکی از مقاصد مهم گردشگری منطقه تبدیل…

نقش نخبگان افغانستان در تحقق اهداف توسعه پایدارهمراه با نقشه راه عملی

نقش نخبگان افغانستان در تحقق اهداف توسعه پایدار همراه

نخبگان افغانستان باید با تمرکز بر ارتقای کیفیت آموزش و تحقیقات کاربردی، زیرساخت‌های علمی کشور را تقویت کنند. ایجاد و تجهیز مراکز پژوهشی و آزمایشگاه‌های کاربردی در دانشگاه‌ها و مؤسسات علمی می‌تواند زمینه تربیت نیروی انسانی متخصص و تولید دانش کاربردی را فراهم کند.

افغانستان؛ سینمای خاموش، هنر معلق و پیامدهای فرهنگی آن

روز دی جدی برابر است با روز جهانی سینما، وجه تسمیه این روز بنام سینما بیانگر نقش و اهمیت هنرهای تمثیلی و تصویری در تدوین روایت‌های فرهنگی، شکل‌دهی اذهان، جهت دهی افراد و فرصتی است برای بازاندیشی در جایگاه هنری که نه‌تنها ابزار سرگرمی، بلکه یکی از بنیادی‌ترین زبان‌های روایتِ جمعی، حافظه تاریخی…

قلعه تاریخی بُست افغانستان؛ از شکوه باستان تا تهدیدهای امروز

آشنایی با قلعه تاریخی بُست افغانستان

قلعه بُست یا «قلعه سنگ بست» یکی از شناخته‌شده‌ترین اماکن تاریخی افغانستان است که قدمت آن به چند هزار سال پیش بازمی‌گردد. این دژ در طول قرون مختلف، محل استقرار پادشاهان، فرماندهان نظامی و یکی از مراکز مهم تمدنی در جنوب افغانستان بوده است.

تهران و آموزش عالی افغانستان؛ مسیر نوین همکاری علمی در سایه چالش‌ها

همکاری علمی تهران و کابل در سایه چالش‌ها

تعامل علمی با ایران می‌تواند اثرات فراتر از آموزش داشته باشد. ارتقای ظرفیت‌های علمی و پژوهشی، حتی در چارچوب محدودیت‌ها، می‌تواند فرصت‌های شغلی بیشتری برای دانشجویان و پژوهشگران افغان ایجاد کند و جامعه علمی را فعال نگه دارد.

چشم‌انداز علم و فناوری در افغانستان- فرصت ها و ظرفیت های نهفته

چشم‌انداز علم و فناوری در افغانستان

یکی از عوامل بنیادین توسعه علمی، دسترسی فراگیر به آموزش است. تجربه کشورهای منطقه و جهان نشان می‌دهد که هرگاه نیمی از جمعیت از مسیر آموزش کنار گذاشته شود، روند رشد علمی، نوآوری و توسعه اقتصادی با کندی جدی مواجه می‌شود.

توسعه فرهنگی یا تحمیل فرهنگی؟ بازخوانی روز جهانی توسعه فرهنگی در بستر افغانستان

درجهان امروز،«توسعه فرهنگی» به‌عنوان یکی از ابعاد بنیادین توسعه پایدار مورد توجه قرار گرفته است. روز جهانی توسعه فرهنگی فرصتی است برای تأمل درچگونگی ارتقای فرهنگ‌ها، حفظ تنوّع فرهنگی و ترویج گفت‌وگوی میان‌فرهنگی. اما در بستر افغانستان، مفهومی چون توسعه فرهنگی با چالش‌های پیچیده‌تری گره خورده…

فروپاشی معیارها؛ تاملی بر بحران القاب هنری در موسیقی افغانستان

در فرهنگ‌های مختلف، القاب هنری نقش مهمی در بازتاب جایگاه اجتماعی و هنری هنرمندان ایفا می‌کنند. در افغانستان نیز القابی چون «استاد» و «اسطوره» از جایگاه ویژه‌ای برخوردار بوده‌اند و همواره با احترام و تأمل به‌کار برده می‌شدند.

سایه فقر و فشار طالبان؛ فرهنگ کتاب‌خوانی در خطر زوال قرار دارد

تعدادی از ساکنان کابل می‌گویند که پس از تسلط طالبان بر افغانستان، فرهنگ کتاب‌خوانی در میان مردم کاهش یافته است. آنان می‌افزایند که به‌دلیل شرایط بد اقتصادی، بیکاری و تنگدستی، بسیاری از مردم توانایی خرید کتاب را ندارند.

خبرنگاران تبعیدی افغانستان و چالش‌های بزرگ دسترسی به اطلاعات

تعدادی از خبرنگاران افغانستان در تبعید می‌گویند که دسترسی به اطلاعات از داخل کشور، یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های آنان در مسیر اطلاع‌رسانی است.

دانش مصرفی، اندیشه مرده؛ چرا اندیشیدن در افغانستان خطرناک است؟

در افغانستان، اندیشه همواره در سایه ترس و تقلید زیسته است. این سرزمین که تاریخش با خشونت، استعمار و انحصار قدرت پر شده، هنوز نیاموخته است که تفکّر را از تقلید جدا کند. مردم و روشنفکران، هر دو، در چرخه‌ای از دانش مصرفی گرفتار شده‌اند

تهدید و خطر شبکه‌های اجتماعی برای زبان فارسی در افغانستان

در سال‌های اخیر جوانان فارسی‌زبان شدیدا به شبکه‌های اجتماعی (فیس‌بوک، اینستاگرام، تیک‌تاک، تلگرام و تویتر) روی‌آورده‌اند و ساعت‌ها وقت خود را در این شبکه‌ها سپری می‌کنند. جوانان افغانستانی نیز به شبکه‌های اجتماعی آمدند و به‌فعالیت یا تماشا آغاز کردند.

مدرسه زیرزمینی «دریچه»‌؛ مقاومت و آموزش

زینب از آموزگاران و مسئول یکی از مدارس زیرزمینی «دریچه» است که در یکی از ولایت‌های افغانستان قرار دارد. او از سه سال پیش به این‌سو در این مدرسه مشغول به کار است.

سوخته‌نگاری؛ هنری که در سایه محدودیت‌های طالبان رو به فراموشی است

تعدادی از سوخته‌نگاران در کابل از نبود بازار برای ساخته‌های دستی خود شکایت دارند. آنان می‌گویند که بی‌توجهی طالبان و ناآگاهی مردم نسبت به این هنر، سبب شده است که سوخته‌نگاری در معرض فراموشی قرار گیرد. این هنرمندان تأکید می‌کنند که نبود حمایت، فقدان سرمایه‌گذاری، کمبود مشتری، نبود مواد خام و…

در زمان بحران؛ چگونه به خبرهای درست دسترسی پیدا کنیم؟

در چند روزی که میان افغانستان و پاکستان درگیری وجود داشت، یک نکته بیش از هر چیز در فعالیت‌های کاربران شبکه‌های اجتماعی به چشم می‌خورد: روایت جنگ از زاویه‌ای که خود کاربر دوست داشت واقعیت همان‌گونه باشد.

افغانستان و تراژدی غیبت در دنیای هوش مصنوعی

هوش مصنوعی دیگر یک نوآوری ساده‌ی تکنولوژیکی نیست؛ این فناوری به جایی رسیده که نه‌تنها کارهای انسانی را انجام می‌دهد؛ بلکه تحلیل می‌کند، تصمیم می‌گیرد و حتی در خلاقیت‌های بشری دخالت می‌کند و آن‌ها را به چالش می‌کشد.

جایِ خالی نقد ادبی در جامعه‌ی ادبی افغانستان

این یادداشت در پی عمومیت‌بخشی مقوله «جای خالی نقد ادبی در جامعه‌ی ادبی افغانستان» نیست و می‌توان این عنوان کلی را در دایره‌ی کوچک‌تر بررسی کرد. چه بسا کسانی‌که در خفا و دور از چشم‌ها، کار ادبی می‌کنند و کارهاشان با وجود این‌که ارزشمند و قابل اهمیت باشد، ولی خیلی در پی تبلیغ و اشاعه‌ی کارهای‌…

هشتم مهر، روز بزرگداشت مولانا جلال‌الدین محمد بلخی

هشتم مهرماه، روز بزرگداشت مولانا جلال‌الدین محمد بلخی، یادآور شخصیتی است که فراتر از زمان و مکان، تبدیل به نماد جاودانگی فرهنگ، عرفان و اندیشه انسانی شده است.

الگوریتم‌های شبکه‌های مجازی و زوال حقیقت و ارزش‌ها

در جهان امروز، «خودِ انسانی» دیگر صرفا نتیجه‌ی تجربه‌ی درونی یا نسبت ما با جهان اجتماعی نیست. در عصر حاضر، الگوریتم‌ها ساختار توجه را تنظیم می‌کنند و تعیین می‌نمایند چه چیزی دیده شود، چه‌کسی شنیده شود و چه تصویری از واقعیت، به‌عنوان واقعیت بماند.

روز ملی زبان ازبکی در افغانستان

زبان پدیده‌ی شگرف و بنیادین در زندگی انسان است. ابزاری که نه‌تنها برای افهام و تفهیم (فهماندن و فهمیدن) به‌کار می‌رود؛ بلکه نقشی ژرف در شکل‌گیری هویت فردی و جمعی، اندیشه، فرهنگ و تمدن بشری دارد.

پیامدهای اجتماعی و روانی قطع اینترنت در افغانستان

در شرایط کنونی افغانستان، هر روز شاهد وضع محدودیت‌های تازه بر زندگی اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی مردم هستیم.

استفاده از هوش مصنوعی در نویسندگی: چگونه و تا چه اندازه؟

این‌روزها، هوش مصنوعی تقریبا در همه‌ی‌ حوزه‌های زندگی انسان‌ها حضور پررنگ دارد و استفاده از آن تقریبا به یک امر اجتناب‌ناپذیر تبدیل شده است؛

از بلخ تا تمام جهان: چگونه مولانا از مرزهای دین، زبان و جغرافیا عبور کرد؟

در تاریخ بشریت، کمتر کسی را می‌توان یافت که هم‌زمان شاعر، عارف، فیلسوف و آموزگار باشد و در همه این عرصه‌ها اثری عمیق و ماندگار از خود به‌جا گذاشته باشد.