افغانستان؛ سینمای خاموش، هنر معلق و پیامدهای فرهنگی آن

روز دی جدی برابر است با روز جهانی سینما، وجه تسمیه این روز بنام سینما بیانگر نقش و اهمیت هنرهای تمثیلی و تصویری در تدوین روایت‌های فرهنگی، شکل‌دهی اذهان، جهت دهی افراد و فرصتی است برای بازاندیشی در جایگاه هنری که نه‌تنها ابزار سرگرمی، بلکه یکی از بنیادی‌ترین زبان‌های روایتِ جمعی، حافظه تاریخی…

قلعه تاریخی بُست افغانستان؛ از شکوه باستان تا تهدیدهای امروز

آشنایی با قلعه تاریخی بُست افغانستان

قلعه بُست یا «قلعه سنگ بست» یکی از شناخته‌شده‌ترین اماکن تاریخی افغانستان است که قدمت آن به چند هزار سال پیش بازمی‌گردد. این دژ در طول قرون مختلف، محل استقرار پادشاهان، فرماندهان نظامی و یکی از مراکز مهم تمدنی در جنوب افغانستان بوده است.

تهران و آموزش عالی افغانستان؛ مسیر نوین همکاری علمی در سایه چالش‌ها

همکاری علمی تهران و کابل در سایه چالش‌ها

تعامل علمی با ایران می‌تواند اثرات فراتر از آموزش داشته باشد. ارتقای ظرفیت‌های علمی و پژوهشی، حتی در چارچوب محدودیت‌ها، می‌تواند فرصت‌های شغلی بیشتری برای دانشجویان و پژوهشگران افغان ایجاد کند و جامعه علمی را فعال نگه دارد.

چشم‌انداز علم و فناوری در افغانستان- فرصت ها و ظرفیت های نهفته

چشم‌انداز علم و فناوری در افغانستان

یکی از عوامل بنیادین توسعه علمی، دسترسی فراگیر به آموزش است. تجربه کشورهای منطقه و جهان نشان می‌دهد که هرگاه نیمی از جمعیت از مسیر آموزش کنار گذاشته شود، روند رشد علمی، نوآوری و توسعه اقتصادی با کندی جدی مواجه می‌شود.

توسعه فرهنگی یا تحمیل فرهنگی؟ بازخوانی روز جهانی توسعه فرهنگی در بستر افغانستان

درجهان امروز،«توسعه فرهنگی» به‌عنوان یکی از ابعاد بنیادین توسعه پایدار مورد توجه قرار گرفته است. روز جهانی توسعه فرهنگی فرصتی است برای تأمل درچگونگی ارتقای فرهنگ‌ها، حفظ تنوّع فرهنگی و ترویج گفت‌وگوی میان‌فرهنگی. اما در بستر افغانستان، مفهومی چون توسعه فرهنگی با چالش‌های پیچیده‌تری گره خورده…

فروپاشی معیارها؛ تاملی بر بحران القاب هنری در موسیقی افغانستان

در فرهنگ‌های مختلف، القاب هنری نقش مهمی در بازتاب جایگاه اجتماعی و هنری هنرمندان ایفا می‌کنند. در افغانستان نیز القابی چون «استاد» و «اسطوره» از جایگاه ویژه‌ای برخوردار بوده‌اند و همواره با احترام و تأمل به‌کار برده می‌شدند.

سایه فقر و فشار طالبان؛ فرهنگ کتاب‌خوانی در خطر زوال قرار دارد

تعدادی از ساکنان کابل می‌گویند که پس از تسلط طالبان بر افغانستان، فرهنگ کتاب‌خوانی در میان مردم کاهش یافته است. آنان می‌افزایند که به‌دلیل شرایط بد اقتصادی، بیکاری و تنگدستی، بسیاری از مردم توانایی خرید کتاب را ندارند.

خبرنگاران تبعیدی افغانستان و چالش‌های بزرگ دسترسی به اطلاعات

تعدادی از خبرنگاران افغانستان در تبعید می‌گویند که دسترسی به اطلاعات از داخل کشور، یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های آنان در مسیر اطلاع‌رسانی است.

دانش مصرفی، اندیشه مرده؛ چرا اندیشیدن در افغانستان خطرناک است؟

در افغانستان، اندیشه همواره در سایه ترس و تقلید زیسته است. این سرزمین که تاریخش با خشونت، استعمار و انحصار قدرت پر شده، هنوز نیاموخته است که تفکّر را از تقلید جدا کند. مردم و روشنفکران، هر دو، در چرخه‌ای از دانش مصرفی گرفتار شده‌اند

تهدید و خطر شبکه‌های اجتماعی برای زبان فارسی در افغانستان

در سال‌های اخیر جوانان فارسی‌زبان شدیدا به شبکه‌های اجتماعی (فیس‌بوک، اینستاگرام، تیک‌تاک، تلگرام و تویتر) روی‌آورده‌اند و ساعت‌ها وقت خود را در این شبکه‌ها سپری می‌کنند. جوانان افغانستانی نیز به شبکه‌های اجتماعی آمدند و به‌فعالیت یا تماشا آغاز کردند.

مدرسه زیرزمینی «دریچه»‌؛ مقاومت و آموزش

زینب از آموزگاران و مسئول یکی از مدارس زیرزمینی «دریچه» است که در یکی از ولایت‌های افغانستان قرار دارد. او از سه سال پیش به این‌سو در این مدرسه مشغول به کار است.

سوخته‌نگاری؛ هنری که در سایه محدودیت‌های طالبان رو به فراموشی است

تعدادی از سوخته‌نگاران در کابل از نبود بازار برای ساخته‌های دستی خود شکایت دارند. آنان می‌گویند که بی‌توجهی طالبان و ناآگاهی مردم نسبت به این هنر، سبب شده است که سوخته‌نگاری در معرض فراموشی قرار گیرد. این هنرمندان تأکید می‌کنند که نبود حمایت، فقدان سرمایه‌گذاری، کمبود مشتری، نبود مواد خام و…

در زمان بحران؛ چگونه به خبرهای درست دسترسی پیدا کنیم؟

در چند روزی که میان افغانستان و پاکستان درگیری وجود داشت، یک نکته بیش از هر چیز در فعالیت‌های کاربران شبکه‌های اجتماعی به چشم می‌خورد: روایت جنگ از زاویه‌ای که خود کاربر دوست داشت واقعیت همان‌گونه باشد.

افغانستان و تراژدی غیبت در دنیای هوش مصنوعی

هوش مصنوعی دیگر یک نوآوری ساده‌ی تکنولوژیکی نیست؛ این فناوری به جایی رسیده که نه‌تنها کارهای انسانی را انجام می‌دهد؛ بلکه تحلیل می‌کند، تصمیم می‌گیرد و حتی در خلاقیت‌های بشری دخالت می‌کند و آن‌ها را به چالش می‌کشد.

جایِ خالی نقد ادبی در جامعه‌ی ادبی افغانستان

این یادداشت در پی عمومیت‌بخشی مقوله «جای خالی نقد ادبی در جامعه‌ی ادبی افغانستان» نیست و می‌توان این عنوان کلی را در دایره‌ی کوچک‌تر بررسی کرد. چه بسا کسانی‌که در خفا و دور از چشم‌ها، کار ادبی می‌کنند و کارهاشان با وجود این‌که ارزشمند و قابل اهمیت باشد، ولی خیلی در پی تبلیغ و اشاعه‌ی کارهای‌…

هشتم مهر، روز بزرگداشت مولانا جلال‌الدین محمد بلخی

هشتم مهرماه، روز بزرگداشت مولانا جلال‌الدین محمد بلخی، یادآور شخصیتی است که فراتر از زمان و مکان، تبدیل به نماد جاودانگی فرهنگ، عرفان و اندیشه انسانی شده است.

الگوریتم‌های شبکه‌های مجازی و زوال حقیقت و ارزش‌ها

در جهان امروز، «خودِ انسانی» دیگر صرفا نتیجه‌ی تجربه‌ی درونی یا نسبت ما با جهان اجتماعی نیست. در عصر حاضر، الگوریتم‌ها ساختار توجه را تنظیم می‌کنند و تعیین می‌نمایند چه چیزی دیده شود، چه‌کسی شنیده شود و چه تصویری از واقعیت، به‌عنوان واقعیت بماند.

روز ملی زبان ازبکی در افغانستان

زبان پدیده‌ی شگرف و بنیادین در زندگی انسان است. ابزاری که نه‌تنها برای افهام و تفهیم (فهماندن و فهمیدن) به‌کار می‌رود؛ بلکه نقشی ژرف در شکل‌گیری هویت فردی و جمعی، اندیشه، فرهنگ و تمدن بشری دارد.

پیامدهای اجتماعی و روانی قطع اینترنت در افغانستان

در شرایط کنونی افغانستان، هر روز شاهد وضع محدودیت‌های تازه بر زندگی اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی مردم هستیم.

استفاده از هوش مصنوعی در نویسندگی: چگونه و تا چه اندازه؟

این‌روزها، هوش مصنوعی تقریبا در همه‌ی‌ حوزه‌های زندگی انسان‌ها حضور پررنگ دارد و استفاده از آن تقریبا به یک امر اجتناب‌ناپذیر تبدیل شده است؛

از بلخ تا تمام جهان: چگونه مولانا از مرزهای دین، زبان و جغرافیا عبور کرد؟

در تاریخ بشریت، کمتر کسی را می‌توان یافت که هم‌زمان شاعر، عارف، فیلسوف و آموزگار باشد و در همه این عرصه‌ها اثری عمیق و ماندگار از خود به‌جا گذاشته باشد.

کودکان فرهنگ سوم بررسی چالش‌ها و فرصت‌ها

کودکان فرهنگ سوم اصطلاحی است که توسط روث هیل یوسیم در دهه‌ی ۱۹۵۰ معرفی گردیده و به کودکانی اشاره دارد که در فرهنگی متفاوت از فرهنگ والدین خود رشد می‌کنند.

بت‌وارگی و آسیب‌های دیگر پژوهش در افغانستان

به موازات تحولات جهانی، مبحث مناسبت علوم مدرن و آموزش‌های دینی به‌ویژه در بسترهایی مانند افغانستان هنوز از شکل منازعه بیرون نیامده و مواجهه‌ها در این زمینه، بیشتر از آنکه علمی و عقلانی باشند؛ سیاسی، ایدئولوژیک و قدرت‌محورند.

مهاجرت؛ بازتعریف هویت یا چالش زیستن؟

تعدادی از جوانان می‌گویند که مهاجرت سبب تغییر در باور و نگرش آنان نسبت به زندگی شده است.

مرگ نابرابر؛ روایت دو شاعر و دو جهان فرهنگی در خراسان‌افغانستان

در کمتر از دو هفته، دو شاعر شناخته‌شده‌ای ‌افغانستان چشم از جهان فروبستند؛ یکی مطیع‌الله تراب، شاعر پشتو زبان که با بدرقه‌ای رسمی و مردمی تشییع شد، و دیگری محمدصالح خلیق، شاعر و پژوهشگر پارسی‌زبان که در سکوت و بی‌توجهی رفت.