زبان و ادبیات فارسی
-
بررسی بازتابهای رسانهای درباره یکی بودن زبان فارسی و دری و لزوم دوری از تعصبات فرهنگی
یکی بودن زبان فارسی و دری و لزوم دوری از تعصبات فرهنگی
بازتابهای رسانهای اخیر پیرامون یادداشت یکی از چهرههای رسانهای پیشینِ پشتونتبار، بار دیگر بر واقعیت علمیِ یکی بودن زبان فارسی و دری مهر تأیید زده و لزوم دوری از تعصبات فرهنگی در افغانستان را برجسته کرده است؛ این در حالی است که تداوم مرزبندیهای کاذب اداری، اصرار بر جداسازی این دو واژه در…
-
در جستوجوی همدلی؛ فردوسی و امکان همگرایی در افغانستان
۲۵ثور (اردیبهشت)، روزی است که در تقویم فرهنگی فارسیزبانان، به نام بزرگداشت ابوالقاسم فردوسی و پاسداشت اثر سترگ او، شاهنامه، رقم خورده است؛ روزی که نهتنها یاد یک شاعر، بلکه شکوه یک زبان و تداوم یک حافظه تاریخی را زنده میسازد.
-
پارسی سرایان پیشاور؛ از بزمِ سخن تا امروز، نگاهبانان زبان و ادب فارسی در پیشاور
نگاهبانان زبان و ادب فارسی در پیشاور
شهر پیشاور با موقعیت استراتژیک خود در گذرگاه تمدنها، همواره نقش مهمی در تبادلات فرهنگی ایفا کرده است. این شهر کهن که در دامنههای رشتهکوه هندوکش واقع شده، از دیرباز محل تلاقی فرهنگهای ایرانی، هندی و آسیای میانه بوده است. موقعیت جغرافیایی پیشاور آن را به پلی برای انتقال زبان و ادبیات فارسی…
-
معرفی کتاب « سالنامه ادبیات ایران در قرن بیست و یکم( ۲۰۰۰–۲۰۲۰ )»
سالنامه ادبیات ایران در قرن بیست و یکم
این کتاب، جلد شانزدهم از مجموعهٔ عظیم «تدوین و پژوهش سالنامه ادبیات منطقهای شرق در قرن جدید (۲۰۰۰–۲۰۲۰)» است که در ۲۳ جلد تدوین شده و یکی از پروژههای برجستهٔ ملی چین در حوزهٔ علوم انسانی محسوب میشود و این مجموعه در طول هشت سال (از ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۵) توسط ۱۱۴ پژوهشگر از مراکز دانشگاهی و پژوهشی…
-
مروری گذرا بر آخرین وضعیت زبان فارسی در افغانستان تحت حاکمیت طالبان
وضعیت زبان فارسی تحت حاکمیت طالبان
، پس از بازگشت طالبان به قدرت در سال ۱۴۰۱ نگرانیهای گستردهای درباره¬ی آینده¬ی زبان فارسی و سیاستهای زبانی حکومت طالبان به وجود آمده است؛ نگرانیهایی که برخلاف اظهارات رسمی رهبران امارت مبنی بر «عدم تبعیض میان زبان پشتو و فارسی»، در عمل نشانههای فراوانی از تلاش سیستماتیک برای تضعیف جایگاه…
-
سعدی در چین
شباهتهای سعدی و کنفوسیوس: هر دو متفکر و مصلح اجتماعی، به تعلیم و تربیت اخلاقی و رفتارشناسی مردمان، توجه داشته و می خواستهاند شیوه ای درخور برای زندگی بهتر به مردم نشان دهند. سخنان تابناک و خردورزانۀ هر دو در چین و ایران، ضرب المثل جاری و ساری شده اند و هریک، درس ژرف و شگرف زندگی اند. هر…
-
تأثیر زبان و فرهنگ فارسی بر تایلند مطالعهای تاریخی، زبانی و فرهنگی
تأثیر زبان و فرهنگ فارسی در تایلند
روابط فرهنگی و زبانی میان ایران و تایلند، از جمله نمونههای برجسته تعامل میان ملتها و تمدنها در تاریخ جهان که قدمتی چندصدساله و به رغم فاصله جغرافیایی قابل توجه به دلایل تاریخی، تجاری، سیاسی و مذهبی شکل و توسعه یافته است
-
سیری بر ادبیات داستانی افغانستان و بلخ
داستان و داستانسُرایی از هنرهای قدیمی بشر است که ریشه در اعماق تاریخ دارد. به یک عبارت، بر میگردد به انسانهای عصرِ سنگ و ماقبلِ تاریخ. به گفته «ای.ام.فارستر» در کتابِ جنبههای رُمان: "اولین کسانی که به داستان روی آوردند، انسانهای اولیه¬ایی بودند که شبها، خسته از شکار ماموتها و جانوران…
-
سنت و مدرنیته در بستر « نوسازی معنوی» در قزاقستان و تعاملات فرهنگی با ایران
پروژه « نوسازی معنوی» بستربازسازی هویت ملی قزاقستان
در سپهر ژئوپلیتیک و فرهنگی آسیای مرکزی، جمهوری قزاقستان در حال تجربه یکی از پیچیدهترین و بلندپروازانهترین پروژههای مهندسی اجتماعی در دوران پساشوروی است. این پروژه که به طور رسمی تحت عنوان «روحانی ژانگیرو» یا «نوسازی معنوی» شناخته میشود، تلاشی نظاممند برای بازتعریف هویت ملی قزاق در قرن…
-
برخی چهرهها و آثار برجسته در سنت فارسینویسی شبهقاره
زبان فارسی از قرون میانه تا دورهٔ معاصر در شبهقاره هند نقشی بنیادی در فرهنگ، دانش، ادبیات و دیوانسالاری ایفا کرده است. نهتنها مسلمانان بلکه طبقات باسواد هندو نیز در تولید متون فارسی سهم داشتند. از اینرو، شبهقاره طی دستکم هفت قرن یکی از مهمترین مراکز رشد و تکامل زبان و ادبیات فارسی بوده…
-
شاعرانِ فارسی و قصۀ هیر و رانجهاا: بررسی تاریخی، تطبیقی و ادبی
توجه شاعران فارسی به قصۀ" هیر " و " رانجها "
قصۀ عاشقانۀ هیر و رانجهاا بهعنوان یکی از برجستهترین افسانههای مردمی پنجاب، توجه شاعران فارسیزبان را به خود جلب کرد و در قالب مثنویهای عاشقانه و صوفیانه بازپردازی شد. این بازآفرینیها صرفاً ترجمه یا نقل ساده نبود، بلکه تلاشی آگاهانه برای پیوند دادن عشق زمینی با مفاهیم عرفانی و جهانبینی…
-
ذکر شاعر نامدار زبان فارسی، بیدل
زمانهٔ بیدل دورهٔ اقتدار مغولان بر شبهقاره بود؛ هنگامی که زبان فارسی در اوج شوکت و اعتبار قرار داشت و اردو هنوز در گهوارهٔ کودکی بود. دیوان بیدل در ادبیات فارسی در کنار گلستان سعدی، مثنوی معنوی و دیوان حافظ جایگاهی بلند دارد.
-
از گلستانِ سعدی تا منظومه خورشیدی؛
چگونه "سیف سرایی " مرزهای شعر و نجوم را در هم آمیخت؟
سرایی تلاش کرد حکمت عملی سعدی را با روحیه مردم دشت قبچاق و اردوی زرین سازگار کند. برای نمونه، در بخشهایی که سعدی به پیچیدگیهای عرفانی میپردازد، سرایی گاهی زبانی سادهتر و مستقیمتر برمیگزیند تا برای مخاطبانی که کمتر با ظرایف ادبیات فارسی آشنا بودند، قابل درک باشد.
-
نقش فارسی در شکلگیری زبان اردو
براساس گزارش دایرةالمعارف بریتانیکا، زبان اردو در اصل شکلی دگرگونیافته از هندوستانی است؛ اما زیر نفوذ گستردهٔ زبان فارسی رشد کرده و هویت یافته است. بیش از هفتصد سال زبان اداری، علمی، فرهنگی و ادبی هندِ اسلامی، فارسی بود. دربارها، مدارس، مکاتبِ دیوانی، قاضیالقضاتها، کاتبان و شاعران، همه در…
-
نگاهی به ترجمه اردوی آثار سعدی شیرازی
در شبهقارهٔ هند، آثار سعدی از قرن هجدهم میلادی به بعد همواره مورد توجه ادیبان، مصلحان و مترجمان اردو بوده و ترجمههای گوناگونی از آنها پدید آمده است. ترجمههای اردو از گلستان سعدی سهمی بزرگ در پیوند فرهنگی میان فارسی و اردو داشتهاند. این ترجمهها نه تنها ابزار انتقال معنا بودهاند، بلکه…
-
آشنایی با پژوهشگران زبان و ادبیات فارسی در پاکستان
نگاهی به زندگی و آثار ظهورالدین احمد
دکتر ظهورالدین احمد (۲۰۱۴–۱۹۱۴) از برجستهترین و معتبرترین پژوهشگران بینالمللی زبان و ادبیات فارسی در پاکستان به شمار میرود. گسترهٔ کارنامهٔ علمی او از نگارش و تصحیح نسخههای خطی گرفته تا تألیف دهها کتاب در زبانهای فارسی، اردو و انگلیسی را دربرمیگیرد. شاهکار عظیم او، مجموعهٔ ششجلدی ’’ادبیات…
-
نگاهی به ترجمه های رباعیات خیام به زبان اردو
یکی از نکات تاریخی مهم این است که پیش از ترجمهٔ مشهور فیتزجرالد (۱۸۵۹م)، نخستین ترجمهٔ منظوم رباعیات خیام در شبهقاره به زبان اردو توسط راجه مکهنلال در سال ۱۸۴۴م منتشر شده است۔ این مسئله، اهمیت نقش مترجمان اردو را در تاریخ جهانیِ پذیرش خیام برجسته میکند
-
دشتهای قزاقی از نگاه تاریخنگاران و سفرنامهنویسان فارسیزبان
سرزمین پهناور دشت قزاقی، که در متون تاریخی فارسی و ترکی جایگاهی ویژه دارد، یکی از مهمترین مفاهیم جغرافیایی و فرهنگی در تاریخ آسیای مرکزی به شمار میرود. از دوران میانه تا قرون متأخر، این نام نهتنها به عنوان اشارهای به محدودهای جغرافیایی، بلکه به عنوان نمادی از پیوند و همزیستی اقوام…
-
مولوی از زبان جاوید چوهدری(ستون نویس پاکستانی)
’’زندگیام خوب پیش میرفت. کار داشتم، خانه و ماشین، دوستان و... اما یکی از دوستان انگلیسیام مثنوی مولوی را به من هدیه داد. ترجمه انگلیسیاش را. شروع به خواندن کردم. خواندم و خواندم تا رسیدم به جملهای که مرا شش هزار و پانصد کیلومتر دورتر به لبهی این چاه رساند، و شما در کنارم با چهرهای ناراحت…
-
تاریخ شعر و ادب فارسی و چهرههای برجستهٔ آن
این مقاله در واقع روایت تلاشهای شاعران و نویسندگان فارسیزبان در دورههای گوناگون است که هنر و ادب را به اوج شکوفایی رساندند. همچنین از سیر عرفان و تصوف نیز سخن به میان خواهد آمد. منظور از شعر و ادب فارسی در اینجا، محدود به کشور یا منطقهای خاص نیست؛ هرجا که به زبان فارسی اثری آفریده شده،…
-
زبان فارسی از دیدگاه پاکستان
جایگاه زبان فارسی در جامعه پاکستان
زبان فارسی ۸۰۰ سال زبان رسمی و گفتاری این منطقه بوده است، بنابراین زبان فارسی، زبان مشترک ایران و پاکستان است. به همین دلیل است که مردم پاکستان این زبان را بسیار دوست دارند و حتی امروزه نیز در هر محفل و هر خانهای اهمیت زیادی دارد. اشعار و ضربالامثال فارسی زینت بخش هر خانه، هر گفتگو عمومی…
-
سائین احمد علی ایرانی؛ نقش او در ادب فارسی و هندکو
شهر پیشاور از دیرباز یکی از مراکز مهم فرهنگی و ادبی در منطقه گندهارا و شبهقاره هند به شمار میرفته است. این شهر نهتنها محل برخورد تمدنها و فرهنگهای گوناگون بود، بلکه خاستگاه شاعرانی بزرگ و صوفیان وارستهای بوده است که در تداوم و توسعه زبانهای محلی و زبان فارسی سهمی عظیم داشتهاند. در میان…
-
زبان فارسی؛ زبان صلح و تمدن
زبانها صرفاً ابزار ارتباطی نیستند، بلکه حاملان فرهنگ، حافظان تمدن و واسطههای صلح میان ملتها به شمار میروند.
-
از بلخ تا تمام جهان: چگونه مولانا از مرزهای دین، زبان و جغرافیا عبور کرد؟
در تاریخ بشریت، کمتر کسی را میتوان یافت که همزمان شاعر، عارف، فیلسوف و آموزگار باشد و در همه این عرصهها اثری عمیق و ماندگار از خود بهجا گذاشته باشد.
-
اقبال و ذکر رسول ﷺ در زبان پهلوی (فارسی)
گنجینهی عظیم شعری او که به زبان فارسی است، بهدلیل کمتوجهی به زبان فارسی در پاکستان، از چشم خوانندگان دور مانده است. بیتردید زبان اردو تأثیرگذاری خاص خود را دارد، اما فارسی، زبانی که زبان اردو در دامان آن پرورش یافت و زبان محبوب اهل علم بود، اینگونه بیمحابا نادیده گرفته شود، هرگز شایسته…
-
ادیبان فارسی گوی بوسنی و هرزگوین
با ورود بوسنی و هرزگوین به قلمرو امپراتوری عثمانی، معیارها و موازین ادبیای که در دیگر بخشهای امپراتوری رایج و مسلط بودند، به این سرزمین نیز منتقل شدند. روشن است که ادبیات ترکی تحت تأثیر عمیق ادبیات فارسی، بهویژه ادبیات دیوانی عثمانی، رشد یافته بود. «انگیزه رشد این ادبیات را زندگی پرشکوه…
-
نقد اقبال لاهوری بر حافظ شیرازی
"من به شاعری خواجه حافظ معترفم. عقیده دارم که چون او، شاعری در آسیا نیامده و شاید هم نیاید، ولی حالتی که او میخواهد در دل خواننده پدید آورد، نیروی حیات را ضعیف و ناتوان میسازد".
-
دکتر شیخ محمد اقبال: نامی معتبر در زبان و ادبیات فارسی
پروفسور شیخ محمد اقبال از عالمان برجسته، پژوهشگران عمیق و مترجمان نامدار زبان و ادبیات فارسی بهشمار میرفت. او افزون بر تألیف و تدوین، ترجمه آثار مهم بسیاری را نیز برعهده داشت. دکتر اقبال در ۲۱ می ۱۹۴۸ میلادی در شهر لاهور چشم از جهان فروبست. در هند متحد، او بهعنوان یک متخصص آموزش نیز شناخته…
-
افول زبان فارسی در پاکستان
تا مدتها در مدارس، فارسی بهعنوان زبان اجباری از کلاس ششم تا هشتم تدریس میشد. این اقدام دو فایده مهم داشت: نخست، آشنایی دانشآموزان با زبان فارسی و دوم، نزدیکی قواعد دستور زبان فارسی با زبان اردو که یادگیری آن را آسانتر میکرد و موجب میشد دانشآموزان در هر دو زبان مهارت یابند. با حذف زبان…
-
زبان و ادبیات فارسی: معرفی دوره زبان و ادبیات «شما و فارسی» شبکه تلویزیونی وین چنل بمبئی هندوستان
کانال تلویزیونی وین (WIN Channel) یکی از شبکههای تلویزیونی اسلامی در هند است که به زبان اردو فعالیت میکند و تمرکز آن بر ترویج آموزههای اهل بیت (ع) و فرهنگ اسلامی است. این کانال در سال 2012 با هدف گسترش معارف اسلامی برای مسلمانان به ویژه شیعیان به زبان اردو و همچنین زبان های محلی تاسیس شد…