زبان و ادبیات فارسی
-
تأثیر زبان و فرهنگ فارسی بر تایلند مطالعهای تاریخی، زبانی و فرهنگی
تأثیر زبان و فرهنگ فارسی در تایلند
روابط فرهنگی و زبانی میان ایران و تایلند، از جمله نمونههای برجسته تعامل میان ملتها و تمدنها در تاریخ جهان که قدمتی چندصدساله و به رغم فاصله جغرافیایی قابل توجه به دلایل تاریخی، تجاری، سیاسی و مذهبی شکل و توسعه یافته است
-
سیری بر ادبیات داستانی افغانستان و بلخ
داستان و داستانسُرایی از هنرهای قدیمی بشر است که ریشه در اعماق تاریخ دارد. به یک عبارت، بر میگردد به انسانهای عصرِ سنگ و ماقبلِ تاریخ. به گفته «ای.ام.فارستر» در کتابِ جنبههای رُمان: "اولین کسانی که به داستان روی آوردند، انسانهای اولیه¬ایی بودند که شبها، خسته از شکار ماموتها و جانوران…
-
سنت و مدرنیته در بستر « نوسازی معنوی» در قزاقستان و تعاملات فرهنگی با ایران
پروژه « نوسازی معنوی» بستربازسازی هویت ملی قزاقستان
در سپهر ژئوپلیتیک و فرهنگی آسیای مرکزی، جمهوری قزاقستان در حال تجربه یکی از پیچیدهترین و بلندپروازانهترین پروژههای مهندسی اجتماعی در دوران پساشوروی است. این پروژه که به طور رسمی تحت عنوان «روحانی ژانگیرو» یا «نوسازی معنوی» شناخته میشود، تلاشی نظاممند برای بازتعریف هویت ملی قزاق در قرن…
-
برخی چهرهها و آثار برجسته در سنت فارسینویسی شبهقاره
زبان فارسی از قرون میانه تا دورهٔ معاصر در شبهقاره هند نقشی بنیادی در فرهنگ، دانش، ادبیات و دیوانسالاری ایفا کرده است. نهتنها مسلمانان بلکه طبقات باسواد هندو نیز در تولید متون فارسی سهم داشتند. از اینرو، شبهقاره طی دستکم هفت قرن یکی از مهمترین مراکز رشد و تکامل زبان و ادبیات فارسی بوده…
-
شاعرانِ فارسی و قصۀ هیر و رانجهاا: بررسی تاریخی، تطبیقی و ادبی
توجه شاعران فارسی به قصۀ" هیر " و " رانجها "
قصۀ عاشقانۀ هیر و رانجهاا بهعنوان یکی از برجستهترین افسانههای مردمی پنجاب، توجه شاعران فارسیزبان را به خود جلب کرد و در قالب مثنویهای عاشقانه و صوفیانه بازپردازی شد. این بازآفرینیها صرفاً ترجمه یا نقل ساده نبود، بلکه تلاشی آگاهانه برای پیوند دادن عشق زمینی با مفاهیم عرفانی و جهانبینی…
-
ذکر شاعر نامدار زبان فارسی، بیدل
زمانهٔ بیدل دورهٔ اقتدار مغولان بر شبهقاره بود؛ هنگامی که زبان فارسی در اوج شوکت و اعتبار قرار داشت و اردو هنوز در گهوارهٔ کودکی بود. دیوان بیدل در ادبیات فارسی در کنار گلستان سعدی، مثنوی معنوی و دیوان حافظ جایگاهی بلند دارد.
-
از گلستانِ سعدی تا منظومه خورشیدی؛
چگونه "سیف سرایی " مرزهای شعر و نجوم را در هم آمیخت؟
سرایی تلاش کرد حکمت عملی سعدی را با روحیه مردم دشت قبچاق و اردوی زرین سازگار کند. برای نمونه، در بخشهایی که سعدی به پیچیدگیهای عرفانی میپردازد، سرایی گاهی زبانی سادهتر و مستقیمتر برمیگزیند تا برای مخاطبانی که کمتر با ظرایف ادبیات فارسی آشنا بودند، قابل درک باشد.
-
نقش فارسی در شکلگیری زبان اردو
براساس گزارش دایرةالمعارف بریتانیکا، زبان اردو در اصل شکلی دگرگونیافته از هندوستانی است؛ اما زیر نفوذ گستردهٔ زبان فارسی رشد کرده و هویت یافته است. بیش از هفتصد سال زبان اداری، علمی، فرهنگی و ادبی هندِ اسلامی، فارسی بود. دربارها، مدارس، مکاتبِ دیوانی، قاضیالقضاتها، کاتبان و شاعران، همه در…
-
نگاهی به ترجمه اردوی آثار سعدی شیرازی
در شبهقارهٔ هند، آثار سعدی از قرن هجدهم میلادی به بعد همواره مورد توجه ادیبان، مصلحان و مترجمان اردو بوده و ترجمههای گوناگونی از آنها پدید آمده است. ترجمههای اردو از گلستان سعدی سهمی بزرگ در پیوند فرهنگی میان فارسی و اردو داشتهاند. این ترجمهها نه تنها ابزار انتقال معنا بودهاند، بلکه…
-
آشنایی با پژوهشگران زبان و ادبیات فارسی در پاکستان
نگاهی به زندگی و آثار ظهورالدین احمد
دکتر ظهورالدین احمد (۲۰۱۴–۱۹۱۴) از برجستهترین و معتبرترین پژوهشگران بینالمللی زبان و ادبیات فارسی در پاکستان به شمار میرود. گسترهٔ کارنامهٔ علمی او از نگارش و تصحیح نسخههای خطی گرفته تا تألیف دهها کتاب در زبانهای فارسی، اردو و انگلیسی را دربرمیگیرد. شاهکار عظیم او، مجموعهٔ ششجلدی ’’ادبیات…
-
نگاهی به ترجمه های رباعیات خیام به زبان اردو
یکی از نکات تاریخی مهم این است که پیش از ترجمهٔ مشهور فیتزجرالد (۱۸۵۹م)، نخستین ترجمهٔ منظوم رباعیات خیام در شبهقاره به زبان اردو توسط راجه مکهنلال در سال ۱۸۴۴م منتشر شده است۔ این مسئله، اهمیت نقش مترجمان اردو را در تاریخ جهانیِ پذیرش خیام برجسته میکند
-
دشتهای قزاقی از نگاه تاریخنگاران و سفرنامهنویسان فارسیزبان
سرزمین پهناور دشت قزاقی، که در متون تاریخی فارسی و ترکی جایگاهی ویژه دارد، یکی از مهمترین مفاهیم جغرافیایی و فرهنگی در تاریخ آسیای مرکزی به شمار میرود. از دوران میانه تا قرون متأخر، این نام نهتنها به عنوان اشارهای به محدودهای جغرافیایی، بلکه به عنوان نمادی از پیوند و همزیستی اقوام…
-
مولوی از زبان جاوید چوهدری(ستون نویس پاکستانی)
’’زندگیام خوب پیش میرفت. کار داشتم، خانه و ماشین، دوستان و... اما یکی از دوستان انگلیسیام مثنوی مولوی را به من هدیه داد. ترجمه انگلیسیاش را. شروع به خواندن کردم. خواندم و خواندم تا رسیدم به جملهای که مرا شش هزار و پانصد کیلومتر دورتر به لبهی این چاه رساند، و شما در کنارم با چهرهای ناراحت…
-
تاریخ شعر و ادب فارسی و چهرههای برجستهٔ آن
این مقاله در واقع روایت تلاشهای شاعران و نویسندگان فارسیزبان در دورههای گوناگون است که هنر و ادب را به اوج شکوفایی رساندند. همچنین از سیر عرفان و تصوف نیز سخن به میان خواهد آمد. منظور از شعر و ادب فارسی در اینجا، محدود به کشور یا منطقهای خاص نیست؛ هرجا که به زبان فارسی اثری آفریده شده،…
-
زبان فارسی از دیدگاه پاکستان
جایگاه زبان فارسی در جامعه پاکستان
زبان فارسی ۸۰۰ سال زبان رسمی و گفتاری این منطقه بوده است، بنابراین زبان فارسی، زبان مشترک ایران و پاکستان است. به همین دلیل است که مردم پاکستان این زبان را بسیار دوست دارند و حتی امروزه نیز در هر محفل و هر خانهای اهمیت زیادی دارد. اشعار و ضربالامثال فارسی زینت بخش هر خانه، هر گفتگو عمومی…
-
سائین احمد علی ایرانی؛ نقش او در ادب فارسی و هندکو
شهر پیشاور از دیرباز یکی از مراکز مهم فرهنگی و ادبی در منطقه گندهارا و شبهقاره هند به شمار میرفته است. این شهر نهتنها محل برخورد تمدنها و فرهنگهای گوناگون بود، بلکه خاستگاه شاعرانی بزرگ و صوفیان وارستهای بوده است که در تداوم و توسعه زبانهای محلی و زبان فارسی سهمی عظیم داشتهاند. در میان…
-
زبان فارسی؛ زبان صلح و تمدن
زبانها صرفاً ابزار ارتباطی نیستند، بلکه حاملان فرهنگ، حافظان تمدن و واسطههای صلح میان ملتها به شمار میروند.
-
از بلخ تا تمام جهان: چگونه مولانا از مرزهای دین، زبان و جغرافیا عبور کرد؟
در تاریخ بشریت، کمتر کسی را میتوان یافت که همزمان شاعر، عارف، فیلسوف و آموزگار باشد و در همه این عرصهها اثری عمیق و ماندگار از خود بهجا گذاشته باشد.
-
اقبال و ذکر رسول ﷺ در زبان پهلوی (فارسی)
گنجینهی عظیم شعری او که به زبان فارسی است، بهدلیل کمتوجهی به زبان فارسی در پاکستان، از چشم خوانندگان دور مانده است. بیتردید زبان اردو تأثیرگذاری خاص خود را دارد، اما فارسی، زبانی که زبان اردو در دامان آن پرورش یافت و زبان محبوب اهل علم بود، اینگونه بیمحابا نادیده گرفته شود، هرگز شایسته…
-
ادیبان فارسی گوی بوسنی و هرزگوین
با ورود بوسنی و هرزگوین به قلمرو امپراتوری عثمانی، معیارها و موازین ادبیای که در دیگر بخشهای امپراتوری رایج و مسلط بودند، به این سرزمین نیز منتقل شدند. روشن است که ادبیات ترکی تحت تأثیر عمیق ادبیات فارسی، بهویژه ادبیات دیوانی عثمانی، رشد یافته بود. «انگیزه رشد این ادبیات را زندگی پرشکوه…
-
نقد اقبال لاهوری بر حافظ شیرازی
"من به شاعری خواجه حافظ معترفم. عقیده دارم که چون او، شاعری در آسیا نیامده و شاید هم نیاید، ولی حالتی که او میخواهد در دل خواننده پدید آورد، نیروی حیات را ضعیف و ناتوان میسازد".
-
دکتر شیخ محمد اقبال: نامی معتبر در زبان و ادبیات فارسی
پروفسور شیخ محمد اقبال از عالمان برجسته، پژوهشگران عمیق و مترجمان نامدار زبان و ادبیات فارسی بهشمار میرفت. او افزون بر تألیف و تدوین، ترجمه آثار مهم بسیاری را نیز برعهده داشت. دکتر اقبال در ۲۱ می ۱۹۴۸ میلادی در شهر لاهور چشم از جهان فروبست. در هند متحد، او بهعنوان یک متخصص آموزش نیز شناخته…
-
افول زبان فارسی در پاکستان
تا مدتها در مدارس، فارسی بهعنوان زبان اجباری از کلاس ششم تا هشتم تدریس میشد. این اقدام دو فایده مهم داشت: نخست، آشنایی دانشآموزان با زبان فارسی و دوم، نزدیکی قواعد دستور زبان فارسی با زبان اردو که یادگیری آن را آسانتر میکرد و موجب میشد دانشآموزان در هر دو زبان مهارت یابند. با حذف زبان…
-
زبان و ادبیات فارسی: معرفی دوره زبان و ادبیات «شما و فارسی» شبکه تلویزیونی وین چنل بمبئی هندوستان
کانال تلویزیونی وین (WIN Channel) یکی از شبکههای تلویزیونی اسلامی در هند است که به زبان اردو فعالیت میکند و تمرکز آن بر ترویج آموزههای اهل بیت (ع) و فرهنگ اسلامی است. این کانال در سال 2012 با هدف گسترش معارف اسلامی برای مسلمانان به ویژه شیعیان به زبان اردو و همچنین زبان های محلی تاسیس شد…
-
سندی تاریخی و با اهمیت در خصوص تاسیس اولین خانه فرهنگ ایران در خارج از کشور (بمبئی هندوستان) در سال 1335
تاسیس اولین خانه فرهنگ ایران در سال 1335
خانه فرهنگ جمهوری اسلامی ایران در بمبئی، هند، بهعنوان نخستین خانه فرهنگ ایران در جهان، با پیشینهای نزدیک به هفت دهه، جایگاهی برجسته در عرصه فرهنگی این کشور یافته است. این مرکز توانسته است در میان نخبگان کلانشهر بمبئی همچنین در منطقه وسیع غرب و جنوب هند -با جمعیتی بالغ بر هفتصد میلیون نفر-…
-
از رکنآباد تا میلیاتسکا
سفرنامۀ دیوان حافظ سارایوو
دیوان حافظ کتابخانۀ غازی خسروبیگ سارایوو اگرچه نسخهای ما بعد صفوی است و ممکن است در ایران یک از هزاران شمرده شود، اما در بوسنی و هرزگوین به عنوان سرحد تاریخی ادب و عرفان ایرانی در اروپا، بواسطۀ بعد ادبی و هنری، دردانه است. در نوشتار پیش رو به جایگاه دیوان حافظ در بوسنی و هرزگوین و همچنین…
-
پیشگام سوسیالیست نثر مدرن ایران: غلامحسین ساعدی
غلامحسین ساعدی، نویسنده برجسته ایرانی، در سالهای اخیر توجه جامعه کتابخوان ترکیه را به خود جلب کرده است. آثار او توسط انتشارات معتبر ترکیه منتشر شده و محبوبیت او در میان مخاطبان ترک رو به افزایش است.
-
بلبلستان فوزی موستاری؛ مظهر نفوذ ادبیات فارسی در بوسنی و هرزگوین
بلبلستان تنها اثر ادبی نوشته شده به دست یک نویسنده بوسنیایی است که کاملا به زبان فارسی نگاشته شده؛ این اثر را فوزی موستاری در نیمه اول قرن هجدهم (1152 قمری / 1839 میلادی) نوشته است.
-
مخاطرات پیش روی زبان فارسی در افغانستان
موضوع صحبتم؛ مخاطرات فراروی زبان فارسی در افغانستان معاصر است. صحبتم را با استمداد از مقاله دکتر علیمحمد حقشناس در کتاب «مجموعه مقالات» شروع میکنم
-
انجمن ایران (Iran Society) در شهر کلکته هند
کلکته (Kolkata) مرکز ایالت بنگال غربی هند است. کلکته به عنوان یکی از شهرهای مهم این کشور محسوب می گردد که حتی تا چند سال پیش به عنوان پرجمعیتترین شهر هند نیز مطرح بود ولی اکنون جمعیت شهرهای دهلی و بمبئی از این شهر بیشتر شده است. این شهر زمانی بین سالهای ۱۷۷۲ تا ۱۹۱۱ پایتخت هندوستان بوده است…